یعنی چه
این عبارت در اصل به دو صورت تعبیر میشود؛ نخست در متون کهن فقهی، ادبی و طب سنتی به عنوان شکل فشردهای از «ماء العنب» به معنی آبِ انگور، افشرهٔ تازه یا مِی و شراب تخمیر شده به کار میرود. دوم، در ساختار نحو عربی به عنوان یک جملهٔ پرسشی ساده شامل «ما» (چیست) و «العنب» (انگور) به معنی «انگور چیست؟» یا «این چیست؟ (انگور)» شناخته میشود.
تفلظ
در صورتی که به عنوان ترکیب مضاف و مضافالیه (آب انگور) به کار رود، «ماءُ العَنَب» خوانده میشود و در حالت ساختار پرسشی عربی، به صورت «مَا العَنَب؟» تلفظ میگردد.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، اگر منظور افشرهٔ تازه انگور باشد Grape juice، اگر منظور باده و شراب باشد Wine، و اگر مقصود جملهٔ پرسشی عربی باشد معادل انگلیسی آن ساختار پرسشی خواهد بود.
به عربی
در زبان عربی مدرن برای آب انگور تازه از ترکیب «عصير العنب» استفاده میشود و واژهٔ اصلی خودِ «عنب» به معنای انگور است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی آن در متون ادبی و فقهی شامل آب انگور، مِی، باده و افشرهٔ تاک است و در ساختار دستوری به معنی «انگور چیست؟» ترجمه میشود.
در قرآن
خودِ ترکیب «ماء العنب» در قرآن نیامده است؛ اما واژهٔ «أَعْنَاب» (جمع عِنَب به معنی انگورها) ۱۱ بار در سورههای مختلف به عنوان یکی از نعمتهای بزرگ الهی، میوههای بهشتی و نماد برکت ذکر شده است. همچنین در داستان حضرت یوسف به فشردن انگور برای ساختن شراب اشاره شده است.
جمعبندی و توضیح کامل ما العنب
عبارت «ما العنب» در زبان و ادبیات فارسی جایگاهی دوگانه دارد. از یک سو در متون کهن فقهی، پزشکی و اشعار کلاسیک، شکلِ دیگری از ترکیب مضاف و مضافالیه «ماء العنب» تلقی میشود که به معنای آبِ انگور است. این اصطلاح بسته به این که تازه و شیرین باشد یا جوشیده و تخمیر شده، احکام فقهی و کاربردهای پزشکی متفاوتی (از افشرهٔ مغذی تا شراب و مسکر) پیدا میکرده است.
از سوی دیگر، در بررسی دقیق لغوی و صرف و نحو عربی، این عبارت یک ساختار پرسشی مستقل به معنی «انگور چیست؟» است که از حرف استفهام «ما» و اسم «العنب» تشکیل میشود. ریشهٔ اصلی این واژه (ع-ن-ب) در قرآن کریم نیز در قالب واژهٔ «أعناب» بارها به عنوان نمادی از رزق پاک، فراوانی، برکت و نعمتی بهشتی برای بندگان یاد شده است.