یعنی چه
واژه امعان به معنای تمرکز ذهنی بالا، نگاه موشکافانه و تفکر عمیق در یک مسئله است. رایجترین ترکیب آن در زبان فارسی، عبارت «امعان نظر» است که به معنای بذل توجه، نگاه عمیق و بررسی دقیق و همهجانبه یک امر به کار میرود.
تلفظ
این واژه بر وزن افعال است و به صورت اِمعان (با کسره همزه و سکون ميم) تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ متداول برای راهنمای جدول «دقت کردن» یا «باریکبین شدن در کاری»، واژه ۵ حرفی «امعان» است.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به سیاق متن، برای انتقال مفهوم امعان از واژگانی که به بررسی، تحلیل عمیق و نگاه متمرکز اشاره دارند استفاده میشود.
به عربی
در عربی معیار برای رساندن این مفهوم علاوه بر خود مصدر إمعان، از ترکیبهایی مانند تدقیقالنظر یا واژه تأمل استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای اصیل و روان فارسی برای این کلمه شامل واژههایی چون ژرفنگری، باریکبینی، نگاه موشکافانه، تدبر و هوشیاری در بررسی امور است.
نماد چیست
این واژه یک مفهوم انتزاعی است و نماد مادی یا اسطورهای خاصی ندارد؛ اما در ادبیات و متون تحلیلی، نمادی از نگاه موشکافانه، عقل نقاد و دوری از سطحینگری به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل امعان
واژه «امعان» از واژگان رسمی، ادبی و حقوقی زبان عربی است که وارد زبان فارسی شده و ریشه آن از ماده (م - ع - ن) در باب افعال است. این کلمه در لغت به معنای تیز کردن نگاه، تدقیق، غور کردن و باریکبین شدن در امور است. بیشترین کاربرد این واژه در ترکیب معروف «امعان نظر» تجلی مییابد که در مکاتبات اداری، متنهای حقوقی و قضایی به وفور استفاده میشود؛ به عنوان مثال عبارت «پس از امعان نظر در پرونده» نشاندهنده بررسی همهجانبه، دقیق و متمرکز است.
از نظر معنایی، امعان نقطه مقابل سطحینگری، غفلت و سهلانگاری قرار دارد و بر خلاف یک نگاه سرسری، به معنای نفوذ دادن فکر در عمق یک مطلب است. اگرچه خود این مصدر به صورت مستقیم در آیات قرآن کریم نیامده، اما واژگان همخانواده آن مانند «معین» (آب زلال و جاری) و «ماعون» (اسباب ضروری زندگی) در کتاب الهی به کار رفتهاند و مفهوم تفکر و تدبر که جوهره امعان است، مورد تاکید فراوان قرار دارد.