یعنی چه
این واژه در زبان فارسی دو روی متفاوت از یک مفهوم را نشان میدهد؛ از یک سو به معنی ایستادگی، صبر و تاب آوردن در برابر سختیهاست و از سوی دیگر به معنی انحراف، کج کردن و روی برگرداندن (اعراض) از چیزی یا کسی به کار میرود.
تلفظ
این کلمه متشکل از پیشوند «بَر» و مصدر «تافتن» است که در تلفظ روان فارسی به صورت فتحة روی حرف ب (بَر) و سکون روی حرف ر خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنماهایی چون «تاب آوردن»، «تحمل کردن» یا «روگرداندن» مد نظر قرار میگیرد.
به انگلیسی
بسته به بافت متن، در معنای تحمل از افعالی مانند endure و tolerate، و در معنای اعراض و رویگردانی از عبارت turn away استفاده میشود.
به عربی
در متون کهن و ترجمههای قدیمی، ترکیب «روی برتافتن» دقیقاً به عنوان معادل واژههای قرآنی «تَوَلّیٰ» و «أَعْرَضَ» به کار رفته است.
به فارسی
واژههای جایگزین و هممعنا در زبان فارسی شامل تحمل کردن، مدارا کردن، کج کردن ریسمان و روگردان شدن از یک امر است که امروزه بیشتر حالت منفی آن یعنی «برنتافتن» (تحمل نکردن) در فارسی معیار کاربرد دارد.
نماد چیست
این واژه مفهوم مادی یا نشانهشناختی ثبتشدهای در نگارهها ندارد، اما در ادبیات منظوم و منثور فارسی، نمادی از ایستادگی مقتدرانه در برابر سختیها یا اعراض و گوشهگیری آگاهانه از امور دنیوی و غیرحق به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل برتافتن
واژهٔ «برتافتن» یکی از مصدرهای اصیل، کهن و پیشوندی زبان فارسی است که از ترکیب پیشوند «بر-» و مصدر «تافتن» (با ریشه باستانی به معنی پیچیدن یا گرم شدن) شکل گرفته است. این کلمه با وجود ساختار واحد، در متون کلاسیک دو معنای کاملاً متمایز را بازتاب میدهد؛ در یک بافت به معنای پایمردی، تحمل و طاقت آوردن است و در بافتی دیگر، معنای روگردانی، انحراف و اعراض را متبادر میسازد.
امروزه خودِ فعل «برتافتن» در زبان گفتاری و فارسی معیار جدید کمتر به گوش میرسد و کاربرد آن بیشتر به متون ادبی و کلاسیک محدود شده است. با این حال، صورت منفی آن یعنی «برنتافتن» به معنای طاقت نیاوردن، پذیرش نداشتن و رد کردن یک وضعیت، همچنان در زبان رسانه و نوشتار امروز بسیار پویا و رایج است.