یعنی چه
در لغت به معنای دادگری کردن، انصاف داشتن، برابری و استقامت بر طریق حق است. در اصطلاح فلسفی و اجتماعی، به معنای قرار دادن هر چیز در جایگاه شایسته و حق خود (اعطاءُ کُلِّ ذی حَقٍّ حَقَّه) تعریف میشود.
مترادف
واژههایی که مفهوم برابری، دادگری و پایبندی به حق را میرسانند.
متضاد
کلماتی که بر پایمال کردن حقوق دیگران و عدم رعایت برابری دلالت دارند.
هم خانواده
واژههای مشتق شده از ریشه سه حرفی ع-د-ل.
ریشه
عدالت واژهای با ریشه عربی است که از مصدر ثلاثی مجرد «عَدْل» گرفته شده و مصدر اصلی آن در زبان عربی «عَدالَة» است.
جمله سازی
تلفظ
این واژه با فتحة روی حرف عین و دال (عَدالَت) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به راهنمای «دادگری» یا «انصاف»، کلمه ۵ حرفی عدالت قرار میگیرد.
به انگلیسی
واژههای معادل در زبان انگلیسی برای مفاهیم حقوقی، اخلاقی و اجتماعی عدالت.
به عربی
واژههای کلیدی در زبان عربی که در متون دینی و حقوقی کاربرد فراوان دارند.
به ترکی
زبان ترکی استانبولی این واژه را با حفظ ریشه اصلی آن به کار میبرد.
در قرآن
ریشه «عدل» و مشتقات آن به وفور در قرآن آمده است. عبارت مستقیم «خدا عادل است» در قرآن نیامده، بلکه با نفیِ متضاد آن یعنی «خداوند به هیچکس ظلم نمیکند» (انّ اللهَ لا یَظلِمُ النّاسَ شَیئاً) بیان شده است. مهمترین دستورهای قرآنی شامل فرمان به داوری عادلانه در آیه ۵۸ سوره نساء و بیان هدف ارسال پیامبران برای قیام مردم به قسط در آیه ۲۵ سوره حدید است.
نماد چیست
نماد جهانی آن «بانوی عدالت» (Lady Justice) برگرفته از اساطیر یونان و روم باستان است. این نماد شامل سه عنصر کلیدی است: ترازو نشاندهنده سنجش دقیق دلایل و برابری همگان، چشمبند نشاندهنده بیطرفی کامل بدون توجه به قدرت و ثروت، و شمشیر نشاندهنده قدرت اجرای قانون و قاطعیت در مجازات.
جمعبندی و توضیح کامل عدالت
عدالت یکی از بنیادیترین مفاهیم اخلاقی، فلسفی و حقوقی در تاریخ بشر است که در سادهترین تعریف، به معنای قرار دادن هر چیز در جایگاه شایسته و قانونی خود است. این مفهوم فراتر از برابریِ صرف، به معنای اعطای حق به ذیحق و رفتار منصفانه با آحاد جامعه بدون در نظر گرفتن نژاد، طبقه یا ثروت است؛ به طوری که در سایه آن، تعادل اجتماعی برقرار شده و از بیداد و ستم جلوگیری میشود.
در فرهنگها و ادیان مختلف، به ویژه در متون اسلامی و قرآنی، عدالت به عنوان هدف اصلی بعثت پیامبران و معیاری برای سنجش سلامت یک حکومت و جامعه معرفی شده است. نماد جهانی آن یعنی بانوی عدالت با ترازو، شمشیر و چشمبند، به خوبی ضرورت سنجش بیطرفانه، قاطعیت در اجرای قانون و نابینایی نسبت به منافع شخصی را در مسیر تحقق این ارزش والا به تصویر میکشد.