یعنی چه
عبارت «انقراض بنیامیه» به رویداد تاریخی سال ۷۵۰ میلادی (۱۳۲ هجری قمری) اشاره دارد که در آن با پیروزی عباسیان و شکست مروان حمار، حکومت نخستین سلسله خلافت پس از خلفای راشدین به طور کامل فروپاشید و اقتدار سیاسی این خاندان در مرکز جهان اسلام از بین رفت.
تلفظ
این عبارت به صورت «اِنـقِـراضِ بَـنـی اُمَـیـه» تلفظ میشود که ترکیبی مضاف و مضافالیه از دو واژه عربی وارد شده به زبان فارسی است.
به انگلیسی
در متون انگلیسی و منابع تاریخ اسلام، این رویداد با اصطلاحاتی نظیر سقوط یا فروپاشی خلافت امویان شناخته میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی و عبارات جایگزین آن در کتابهای تاریخی شامل «سقوط امویان»، «زوال دولت بنیامیه» و «فروپاشی خلافت اموی» است.
در قرآن
خود عبارت «انقراض بنیامیه» در متن قرآن ذکر نشده است؛ با این حال، بر اساس تفاسیر معتبر فریقین (مانند فخر رازی و قرطبی)، عبارت «الشَّجَرَةَ الْمَلْعُونَةَ» (در آیه ۶۰ سوره اسراء) و مفهوم «أَلْفِ شَهْرٍ» (هزار ماه حکومت در سوره قدر) در روایات متعددی به عنوان نماد و دوران حکومت بنیامیه و سرانجامِ آنها پیش از سقوط تعبیر شده است.
نماد چیست
در ادبیات سیاسی و مذهبی تاریخ اسلام، این رویداد نماد «زوال قدرتهای بزرگ»، «پایان یک دوره سیاسی و آغاز نظم جدید» و در دیدگاه شیعی نماد «سقوط حکومت ظلم» است. همچنین از نظر عینی با «پرچمهای سیاه» (الرایات السود) ابومسلم خراسانی گره خورده است.
جمعبندی و توضیح کامل انقراض بنی امیه
ترکیب «انقراض بنیامیه» یک اصطلاح ترکیبی تاریخی-سیاسی برجسته در تاریخ اسلام است که به فروپاشی کامل و برافتادن سلسله خلافت امویان در سال ۱۳۲ هجری قمری (۷۵۰ میلادی) اشاره دارد. این واقعه با قیام مقتدرانه عباسیان و نقشآفرینی کلیدی ابومسلم خراسانی به سرانجام رسید و به حکومت نود ساله نخستین امپراتوری موروثی جهان اسلام در دمشق پایان داد.
این اصطلاح اگرچه به عنوان یک واژه مستقل در لغتنامهها ثبت نشده، اما در متون تاریخی و ادبی به عنوان نقطه عطفی برای تغییر ساختار قدرت و نمادی از زوال حکومتهای متکی بر عصبیت شناخته میشود. در فرهنگ مذهبی نیز سرانجامِ این سلسله را مصداق تحقق وعدههای الهی در سقوط حاكمان جائر قلمداد میکنند.