یعنی چه
ارجمندانه یک قید کیفیت در زبان فارسی است که به انجام دادن کاری یا بروز رفتاری همراه با احترام، شأن، منزلت و ارزشگذاری بالا اشاره دارد. این واژه از ترکیب صفت ارجمند و پسوند قیدساز «ـانه» حاصل شده است و نشاندهنده حالتی است که در آن عزت نفس و بزرگمنشی حفظ میشود.
تلفظ
این واژه به صورت [arjmándâne] تلفظ میشود. حروف آن شامل فتحه روی الف، سکون روی ر و ج، فتحه روی م، سکون روی ن، فتحه روی د و نون دوم است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، در پاسخ به کلماتی نظیر «گرامیوار»، «باوقار» یا «به شیوه باارزش»، واژه ۹ حرفی «ارجمندانه» یا معادلهای آن به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن مفهوم قیدی این واژه، از عباراتی که نشاندهنده رفتار باوقار و محترمانه هستند استفاده میشود.
به فارسی
واژههای هممعنی و برگردانهای خالص فارسی آن شامل عباراتی چون بزرگوارانه، باوقار، شرافتمندانه، گرامیداشت و ارزشمندانه است که همگی مفهوم تکریم و ارزش را در خود دارند.
نماد چیست
این واژه به عنوان یک مفهوم انتزاعی، نماد مادی یا سنتی خاصی ندارد؛ اما در فرهنگ و ادبیات فارسی نمادی از رفتار کریمانه، سخن گفتن باوقار و حفظ منزلت و جایگاه والای انسانی در روابط اجتماعی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل ارجمندانه
واژه «ارجمندانه» یک قید کیفیت کاملاً فارسی و اصیل است که از ترکیب واژه «ارج» (به معنی ارزش و منزلت با ریشه در پارسی میانه) به همراه پسوند دارندگی «ـمند» و پسوند قیدساز «ـانه» ساخته شده است. این کلمه در نثر رسمی، فاخر و ادبیات کاربرد دارد و معنای آن به انجام امور با حفظ کرامت و ارزشگذاری بالا بازمیگردد.
اگرچه این ساختار قیدی به طور مستقیم در متون کهن مذهبی مانند قرآن دیده نمیشود، اما معادلهای معنایی آن نظیر برخوردهای کریمانه و پاداشهای باارزش (مانند اجر کریم) مکرراً در ترجمههای فارسی آیات تجلی یافته است. در روابط معنایی، این واژه در مقابل رفتارهای ذلیلانه، حقیرانه و خوارکننده قرار میگیرد.