یعنی چه
تخدر یک مصدر عربی از باب تفعل است که دو معنای عمده دارد؛ در اصطلاحات پزشکی و عامیانه به حالت کرختی، بیحسی و سستی اندامها (مثلاً بر اثر سرما یا مصرف مواد مخدر) گفته میشود. در معنای اصیل و ادبی، به مفهوم در پرده شدن، پنهان شدن و مستور گردیدن (بهویژه برای زنان) به کار میرود.
تلفظ
این واژه به صورت تَخَدُّر (takhaḍḍur) با تشدید روی حرف «د» تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی نظیر بیحسی، کرختی، رخوت، سستی و استتار به عنوان راهنما برای این واژه ۴ حرفی استفاده میشوند.
به انگلیسی
بسته به متن، در معانی پزشکی از Numbness و Anesthesia و در معانی ادبی از Concealment یا Seclusion استفاده میشود.
به عربی
این واژه خود ریشه عربی دارد و در زبان مبدأ نیز برای کرختی بدن یا پنهان شدن پشت پرده استفاده میشود.
نماد چیست
در متون ادبی قدیمی، این واژه به واسطه مفهوم پردگی شدن، نمادی از حیا، پاکدامنی و مستور بودن است. در کاربردهای معاصر و روانشناختی، تخدر بیشتر به عنوان نمادی از بیتفاوتی، رخوت ذهنی و از کار افتادن واکنشهای طبیعی عاطفی یا فکری به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل تخدر
واژه تخدر یک مصدر عربی از ریشه «خ-د-ر» است که در زبان فارسی کاربردهای دوگانهای را در حوزههای ادبی و پزشکی تجربه کرده است. در متون کهن، این کلمه بیشتر به معنای استتار، در پرده نشستن و پنهان شدن از دیدهها به کار میرفته و به نوعی با مفاهیم حیا و پاکدامنی گره خورده بود.
با این حال، در کاربرد معاصر و علمی، تخدر معنای حسی و جسمانی پیدا کرده است و به حالت کرختی، سستی اندامها و از دست رفتن موقت حس یا حرکت اطلاق میشود؛ حالتی که میتواند ناشی از بیماری، سرمازدگی یا تاثیر مواد مخدّر و مسکنها باشد. این کلمه در ادبیات امروز گاه به صورت استعاری برای توصیف خمودگی، بیتفاوتی اجتماعی و رخوت ذهنی جامعه یا افراد نیز استفاده میشود.