یعنی چه
«گفته شده» صفت مفعولی ترکیبی و شکلِ ماضی نقلیِ مجهول از فعل «گفتن» است و به معنی «بیان شده است، اظهار شده است، یا نقل شده است» میباشد؛ یعنی سخن یا مطلبی توسط کسی ابراز گردیده اما گوینده آن مشخص یا مهم نیست. این واژه کاملاً کلاسیک و معمولی است و در متون رسمی، علمی و خبری کاربرد فراوانی دارد.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت [gofte shode] است که از دو بخش «گفته» (صفت مفعولی فعل گفتن) و «شده» (فعل کمکی مجهولساز) تشکیل میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، برای راهنمای «گفته شده» معمولاً از پاسخهای ۵ حرفی مانند «مذکور» یا «مسطور» استفاده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی با توجه به سیاق متن، از واژگانی چون Said یا Mentioned برای اشاره به امر بیانشده، و از ساختار مجهول It has been said برای ماضی نقلی مجهول استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی اصطلاحاتی مانند المقول و المذکور به عنوان صفت مفعولی معادل این کلمه هستند. همچنین فعل مجهول «قِیلَ» (گفته شد) در ساختارهای مشابه قرآنی و روایی کاربرد فراوان دارد.
جمعبندی و توضیح کامل گفته شده
واژهٔ «گفته شده» یک ساختار دستوری مجهول در زبان فارسی است که ریشه در فعل «گفتن» دارد. بخش اول آن از ریشهٔ پارسی میانه (پهلوی) guftan/gōw و ایرانی باستان -gaub به معنی سخن راندن مشتق شده و بخش دوم آن یعنی «شده» از فعل شدن پهلوی (šudan) به معنی رفتن و تغییر حالت یافتن پدید آمده است. این ترکیب در طول زمان به عنوان صفت مفعولی برای توصیف سخنان پیشین تثبیت شده است.
در ساختار جملات مدرن و رسمی، این عبارت کاربردی کاملاً بیطرفانه دارد. خبرنگاران، حقوقدانان و نویسندگان متون علمی از این اصطلاح برای نقلقولهای غیرمستقیم یا بیان ادعاهایی استفاده میکنند که هنوز منبع اصیل یا قطعی آنها مایل به افشای نام خود نیست یا تمرکز جمله صرفاً بر روی خودِ پیام است و نه فرستندهٔ آن.
اگرچه خودِ این ترکیبِ فارسی در متن قرآن کریم وجود ندارد، اما در ترجمهها معادل ساختارهای مجهولی مانند «قِیلَ» (مانند قِیلَ ادْخُلِ الْجَنَّةَ) قرار میگیرد. این کلمه در نشانهشناسی نمادی از نقلقول، ادعا (Allegation) و خرد جمعی شفاهی به شمار میرود و ساختار فنی آن در دستور زبان فارسی نمونهای دقیق از ماضی نقلی مجهول است.