یعنی چه
عتلة در لغت به معنای ابزاری آهنی، بزرگ و بدون خمیدگی است که شبیه به دیلم یا اهرم عمل میکند. این وسیله به دلیل مقاومت بالا، برای کندن زمین، خراب کردن دیوارهای سفت، سنگینکاری و جابهجا کردن اشیای بزرگی که با دست قابل حرکت نیستند، استفاده میشود. ریشه این واژه به معنای جابهجایی با زور و خشونت است.
تلفظ
این واژه در زبان عربی و متون کهن فارسی به صورت «عَتَلَة» (A-ta-lah) تلفظ میشود، هرچند در بعضی منابع به صورت «عُتْلَة» نیز ضبط شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلماتی مانند دیلم، اهرم، کلنگ بزرگ و یا میله تخریب به عنوان پاسخ یا راهنمای این واژه چهار حرفی شناخته میشوند.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی این واژه شامل «دیلم» (دیلم آهنی) و «اهرم» است که برای کاربردهای مکانیکی و فیزیکی آن به کار میروند.
در قرآن
خود واژه «عَتَلَة» در قرآن نیامده، اما همخانوادههای آن مانند «عُتُلّ» در آیه ۱۳ سوره قلم به معنای انسان تندخو، خشن و زمخت، و فعل «فَاعْتِلُوهُ» در آیه ۴۷ سوره دخان به معنای «او را با زور و خشونت بکشید» به کار رفته است.
نماد چیست
این واژه در بافت ابزاری نماد قدرت فیزیکی غشیم، کارایی ابزارهای ساده (قانون اهرمها) و تخریب است. در اصطلاح قرآنی و اخلاقی نیز نماد طغیان، خشونت رفتاری و سنگدلی به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل عتلة
واژه «عتلة» یک لغت اصالتاً عربی است که به متون کلاسیک و لغتنامههای بزرگ فارسی راه یافته است. این کلمه در کاربرد مادی و روزمره خود اشاره به ابزاری کاملاً مکانیکی و فیزیکی یعنی دیلم یا اهرم دارد؛ وسیلهای آهنی و مقاوم که انسان برای غلبه بر وزن اجسام سنگین یا تخریب سازههای سخت از آن بهره میگیرد.
از سوی دیگر، ریشه لغوی این کلمه با مفهوم اعمال زور و خشونت پیوند خورده است. به همین دلیل در کاربردهای قرآنی و کنایی، همخانوادههای آن برای توصیف انسانهای بدخو، سنگدل و زمخت یا کشیدن مجرمان با زور به سمت دوزخ استفاده شده است که نشاندهنده بار معنایی تندخویی و قدرت غشیم است.