یعنی چه
این عبارت یک گزاره و توصیف تاریخی است که به قبیلهٔ مشهور «اَوْس» اشاره دارد. اوس و خزرج دو قبیلهٔ اصلی عرب ساکن در یثرب (مدینه) بودند که با ظهور اسلام و یاری پیامبر اسلام (ص)، به همراه یکدیگر عنوان ارزشمند «انصار» را دریافت کردند.
تلفظ
تلفظ این عبارتِ توصیفی به صورت استاندارد روان فارسی قرائت میشود. واژهٔ خزرج نیز به صورت خَزْ-رَج (با فتح خاء و سکون زاء) تلفظ میگردد.
در جدول
در طراحهای سوالات جدول و مسابقات فرهنگی، پاسخ دقیقِ این گزارهٔ طویل ۱۷ حرفی، خودِ عبارت «قبیله ای در کنار خزرج» است. با این حال اگر به عنوان کلید راهنما عمل کند، پاسخ اصلی آن کلمهٔ «اوس» خواهد بود.
به انگلیسی
در منابع تاریخی انگلیسیزبان برای اشاره به این ساختار قبیلهای از واژگان فوق استفاده میشود.
به عربی
در متون و منابع کهن عربی و اسلامی، این قبیله همواره با نام الأوس یاد شده است.
جمعبندی و توضیح کامل قبیله ای در کنار خزرج
عبارت «قبیله ای در کنار خزرج» در حقیقت یک کلیدواژهٔ توصیفی و دانشنامهای است که مستقیماً به تاریخ صدر اسلام و جغرافیای انسانی شهر مدینه (یثرب قدیم) پیوند خورده است. این گزاره به طور خاص به قبیلهٔ بزرگ «اوس» اشاره دارد؛ قبیلهای قحطانی و یمنیتبار که سالها پیش از اسلام به مدینه کوچ کرد و در مجاورت قبیلهٔ خزرج سکنا گزید.
روابط میان اوس و خزرج در دوران جاهلیت با فراز و نشیبهای خونی و جنگهای طولانی (مانند جنگ بُعاث) همراه بود؛ اما با هجرت پیامبر اکرم (ص) به مدینه و پذیرش اسلام، این دو قبیله کینههای دیرینه را کنار گذاشته و با یکدیگر متحد شدند. این اتحاد بزرگ اجتماعی و مذهبی سبب شد که در قرآن کریم و تاریخ اسلام، هر دو قبیله به عنوان یک کل واحد به نام «انصار» (یاران مدینه) شناخته شوند.
در ساختار مسابقات و جداول کلمات متقاطع فارسی، طراحی این عبارت به عنوان یک چالش ذهنی ۱۷ حرفی کاربرد دارد که پاسخ مستقیم یا مفهوم کلیدی آن به نام «اوس» ختم میشود. بررسی ریشهشناختی واژهٔ اوس نیز نشان میدهد که در لغت به معنای عطا، بخشش و هدیه است که پاداشی بر صلح و وفاداری این قوم در تاریخ تلقی میگردد.