یعنی چه
تلقیح شده حالت مفعولی از واژه تلقیح است و به هر چیزی اطلاق میشود که عمل لقاح، گردهافشانی یا وارد کردن عامل زیستی (مانند واکسن یا میکروب ضعیفشده) روی آن انجام شده باشد. این واژه در گیاهشناسی به معنای بارور شدن گل، در پزشکی به معنای مایهکوبی یا واکسینه شدن و در مفهوم عام به معنای لقاحیافته به کار میرود.
تلفظ
این واژه از دو بخش تشکیل شده است: بخش اول «تَلْقیح» که واژهای عربی است و با سکون لام و قاف تلفظ میشود، و بخش دوم «شُدِه» که پسوند مفعولی در زبان فارسی است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، با توجه به تعداد حروف و راهنمای سؤال، کلماتی نظیر بارور، واکسینه، مایهکوبیشده یا خود واژه «تلقیح شده» (با احتساب فضای خالی یا به صورت پیوسته) به عنوان پاسخ کاربرد دارند.
به انگلیسی
بسته به زمینه متن، در متون پزشکی از واژه Inoculated، در متون زیستشناسی و جنینشناسی از Fertilized و در گیاهشناسی از Pollinated استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی و سره این کلمه شامل بارور شده، گشنداده (در زیستشناسی کلاسیک برای گیاه و حیوان)، لقاحیافته و مایهکوبیشده (در اصطلاح پزشکی) هستند.
نماد چیست
این واژه نماد اسطورهای یا باستانی خاصی ندارد، اما در تصویرسازیهای علمی و مدرن، به عنوان نمادی از تزریق واکسن و سرنگ (در حوزه سلامت) یا برگ و گردهافشانی گلها (در حوزه طبیعت و گیاهشناسی) شناخته میشود. همچنین در ادبیات به صورت استعاری نماد بارور شدن فکر یا تلقیح فرهنگی است.
جمعبندی و توضیح کامل تلقیح شده
واژه «تلقیح شده» یک صفت مفعولی ترکیبی (عربی-فارسی) است که از ریشه ثلاثی «ل ق ح» به معنای بارور کردن یا آبستن ساختن گرفته شده است. این اصطلاح کاربرد گستردهای در علوم مختلف دارد؛ در حوزه پزشکی به فرد یا بافتی گفته میشود که واکسینه یا مایهکوبی شده است، در گیاهشناسی به گیاه یا گلی اشاره دارد که گردهافشانی و بارور شده و در حقوق و فقه نیز در مباحث مربوط به بارداریهای آزمایشگاهی و غیرطبیعی (تلقیح مصنوعی) به کار میرود.
اگرچه خودِ عبارت «تلقیح شده» به این صورت در متن قرآن نیامده، اما همریشههای آن مانند واژه «لواقح» در سوره حجر آیه ۲۲ به کار رفته که به بادهای بارورکننده ابرها و گیاهان اشاره دارد. در کاربردهای روزمره و ادبی نیز این کلمه گاه به صورت استعاری برای مفاهیمی چون بارور شدن ذهن یا ترکیب و انتقال ایده و فرهنگ (تلقیح فرهنگی) استفاده میشود تا نشاندهنده پدید آمدن یک اثر یا نتیجه جدید از ترکیب دو عامل باشد.