بطاعون یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل بطاعون

عبارت «بطاعون» یک واژه مستقل و اصیل در زبان فارسی یا لغت‌نامه‌های شاخص نیست؛ بلکه ساختاری ترکیبی دارد که از حرف جر عربی «بِـ» به همراه اسم «طاعون» تشکیل شده است. این عبارت در متون قدیمی و ترجمه‌های تحت‌اللفظی به معنای «به طاعون»، «با طاعون» یا «مبتلا به بیماری طاعون» به کار می‌رود.

ریشه اصلی بخش محتوایی این کلمه، واژه عربی «طاعون» است که از ریشه سه حرفی (ط ع ن) به معنی نیزه یا زخم زدن مشتق شده؛ چرا که گذشتگان شیوع سریع و مرگبار این بیماری را به اصابت تیرها و نیزه‌های غیبی تشبیه می‌کردند. واژه‌هایی مثل طعن، طاعن و مطعون نیز با آن هم‌خانواده صوری یا معنایی هستند.

اگرچه خود این واژه در قرآن کریم به صورت مستقیم ذکر نشده، اما مفاهیم مترادف با آن مانند عذاب‌های همه‌گیر و وبای عام تحت عناوینی چون «الرجز» در آیات الهی آمده و در احادیث نیز به فراوانی بررسی شده است. در جدول کلمات متقاطع، این ترکیب به عنوان یک پاسخ ۶ حرفی شناخته می‌شود.