یعنی چه
واژهٔ «بمکم» به صورت مستقل و با این رسمالخط در فرهنگهای لغات معتبر فارسی (مانند دهخدا، معین و عمید) ثبت نشده است. با توجه به ریشهشناسی، این کلمه شکل دگرگونشده، محاورهای یا اشتباه نوشتاری از واژهٔ «بُکْم» یا «بَکَم» است که در اصل به معنی فردی است که توانایی سخن گفتن ندارد یا مادرزاد گنگ و لال است. در متون کهن، «بَکَم» (یا بَقَم) به نوعی چوب سرخرنگ رنگرزی نیز اطلاق میشده است.
تلفظ
تلفظ عامیانه و مکتوب این واژه به صورت بَمَکَم یا بِمَکَم خوانده میشود، اما ریشهٔ اصلی و صحیح عربی آن که وارد فارسی شده، به صورت «بُکْم» (Bukm) تلفظ میگردد.
در جدول
در جدولهای متقاطع و معماهای کلمات، واژهٔ ۴ حرفی «بمکم» ممکن است به عنوان یک گزینهٔ خاص، انحرافی یا محلی برای اشاره به مفهوم «لال و بیزبان» یا به عنوان ریشهٔ کلماتی چون ابکم مد نظر قرار گیرد، هرچند واژهٔ استاندارد ۳ حرفی آن «بکم» است.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم این واژه در زبان انگلیسی از معادلهای مربوط به ناتوانی در گفتار استفاده میشود.
به عربی
ریشهٔ اصلی این واژه عربی (ب - ک - م) است که به معنی عدم توانایی تکلم و نطق میباشد.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای اشاره به این مفهوم از واژه دپلسین یا همان بیزبان استفاده میکنند.
به فارسی
معادلهای اصیل و رایج این واژه در زبان فارسی شامل کلماتی چون لال، گنگ و بیزبان است که برای افراد ناتوان از سخن یا کنایه از سکوت مطلق به کار میروند.
در قرآن
ریشهٔ اصلی این کلمه (بکم) ۶ بار در قرآن کریم تکرار شده است. مشهورترین کاربرد آن در آیه ۱۸ سوره بقره برای توصیف منافقان است که به دلیل بستن چشم و گوش خود به روی حقیقت، به لالان و گنگانی تشبیه شدهاند که توان بازگویی حق را ندارند. (توجه شود که واژه «بِکُم» به معنی با شما/به شما در قرآن فراوان است اما ریشه مستقل دارد و ربطی به این واژه ندارد).
جمعبندی و توضیح کامل بمکم
واژهٔ «بمکم» با رسمالخط دقیق چهار حرفی خود، در فرهنگ لغات شاخص و مرجع زبان فارسی نظیر دهخدا و معین به عنوان یک مدخل مستقل و اصیل ثبت نشده است. تحلیلهای ریشهشناختی نشان میدهد که این کلمه به احتمال بسیار زیاد یک غلط املایی تایپی، دگرگونی گفتاری یا ترخیصی از واژهٔ سه حرفی «بُکْم» یا «بَکَم» است.
ریشهٔ اصلی این مفهوم از زبان عربی (ب-ک-م) وارد فارسی شده و به معنای گنگ، لال، الکن و کسی است که توانایی سخن گفتن یا بیان مقصود خود را ندارد. در فرهنگ عامه و اصطلاحات ادبی نیز عبارتهایی چون «صم بکم نشستن» کنایه از سکوت مطلق، خفقان یا بیتفاوتی در برابر رویدادها است. بنابراین، در مسابقات جدول و کاربردهای مشابه، پاسخ چهار حرفی «بمکم» بازگشت به همین مفهوم دگرگونشده از لال و بیزبان دارد.