بل بل زدن یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل بل بل زدن

اصطلاح عامیانه و گفتاری «بل بل زدن» (یا بل بل کردن) یک ترکیب کنایی در زبان فارسی است که دو خاستگاه معنایی مجزا دارد. در تداول عامه مردم و گویش تهرانی، این عبارت به معنای چرب‌زبانی، پرحرفی، سریع و گاه گستاخ‌گونه سخن گفتن به کار می‌رود؛ حال آنکه در گویش‌های شمالی کشور مانند مازندرانی، معنای کاملاً متفاوتی داشته و به تلالو، برق زدن، درخشیدن یا زبانه کشیدن شعله‌های آتش اشاره می‌کند.

ریشه دقیق این عبارت به صورت مکتوب و رسمی قطعی نیست؛ اما گمان می‌رود در معنای اول نوعی واژه آوا-تقلیدی (نام‌آوا) یا برگرفته از صدای چهچهه پیوسته و سریع پرنده بلبل باشد که به استعاره برای انسان‌های پرحرف استفاده شده است. در معنای دوم نیز تکرار هجا نشان‌دهنده لرزش نور و کیفیت سوسو زدن اشیاء براق است.

این اصطلاح یک واژه کاملاً بومی و معاصر بوده و فاقد هرگونه کاربرد، ریشه یا معادل در متون کهن مذهبی مانند قرآن کریم است. در کاربردهای جدول و لغت‌نامه نیز باید به تعداد حروف (۷ حرف) و بافت معنایی مدنظر طراح (پرحرفی یا درخشش) توجه داشت.