شرقة یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل شرقة

واژه «شرقة» یک کلمه اصالتاً عربی است که به لغت‌نامه‌های فارسی راه یافته و دارای دو قلمرو معنایی کاملاً متمایز است. در معنای نخست، این واژه به حالت ناخوشایند گیر کردن آب یا غذا در گلو و احساس خفگی یا غصه اشاره دارد که در زبان انگلیسی معادل choking است. در معنای دوم، این واژه از ریشه «ش ر ق» گرفته شده و به مفاهیمی نظیر مکان آفتاب‌گیر (آفتاب‌رو)، لحظه طلوع خورشید و جهت خاور پیوند می‌خورد.

اگرچه خود کلمه «شرقة» به طور مستقیم در قرآن نیامده است، اما مشتقات فراوان هم‌خانواده آن مانند مشرق، مشارق و صورت مؤنث صفتی آن یعنی «شرقیة» (در آیه ۳۵ سوره نور) به کار رفته‌اند. این تنوع معنایی باعث شده که در ادبیات از یک سو نماد فشار و توقف ناگهانی، و از سوی دیگر نماد نورگرایی، گرما و اشراق عرفانی باشد.