یعنی چه
این عبارت یک ترکیب واژگانی یا اصطلاح سنتی در زبان فارسی نیست، بلکه یک گزارهٔ فلسفی و کلامی در حوزهٔ نقد دین و خداناباوری است. در معنای مفهومی، صفات سنتی کمال، عظمت مطلق و خیّریت خداوند (بهویژه در ادیان ابراهیمی) را به چالش میکشد و به این اشاره دارد که مفهوم خدا و نهاد دین عامل محدودیت یا آسیب برای بشر بودهاند. این عبارت پس از انتشار کتاب کریستوفر هیچنز شهرت جهانی یافت.
تلفظ
تلفظ این جمله به صورت تفکیکشده و روان عبارت است از: [خُ دا / بُ زُ رْ گْ / نی سْ تْ]
به انگلیسی
عنوان مشهور کتاب کریستوفر هیچنز (Christopher Hitchens) که در سال ۲۰۰۷ با عنوان فرعی «چگونه دین همهچیز را مسموم میکند» منتشر شد.
به عربی
این عبارات در زبان عربی به عنوان معادل مستقیم و نقیضهای بر شعار سنتی و دینی «الله اکبر» در ادبیات انتقادی معاصر به کار میروند.
به ترکی
معادل مستقیم این گزارهٔ فلسفی در ادبیات و متون فکری و فلسفی ترکیه.
نماد چیست
این عبارت در فرهنگ معاصر و ادبیات بینالمللی به عنوان نمادی از جنبش «خداناباوری نو» (New Atheism)، پوزیتیویسم، سکولاریسم مطلق و نقد ساختارها و تعالیم ادیان سازمانیافته شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل خدا بزرگ نیست
عبارت «خدا بزرگ نیست» یک جملهٔ خبری منفی و یک گزارهٔ فکری معاصر است که در زبان فارسی پیشینهٔ سنتی یا ادبی ندارد. این گزاره عمدتاً به عنوان برگردان و ترجمهٔ عنوان کتاب مشهور کریستوفر هیچنز، نویسنده و منتقد بریتانیایی-آمریکایی، وارد فضای فکری و اصطلاحی شده است و صبغهٔ کاملاً فلسفی و انتقادی دارد.
در بافت فرهنگی و مذهبی جوامع اسلامی، این عبارت ساختاری نقیضهگونه در برابر شعائر و مفاهیمی چون «الله اکبر» یا آیات قرآنی (مانند آیه ۹ سوره رعد که خدا را الکبیر المتعال مینامد) دارد. از این رو، کاربرد آن صرفاً در حوزههای مکتوب، مناظرههای کلامی، فلسفهٔ دین و جریانهای مرتبط با خداناباوری نو (New Atheism) تعریف میشود و در زبان توده مردم به عنوان اصطلاح روزمره جایگاهی ندارد.