یعنی چه
افزونخواهی یک مفهوم اخلاقی و رفتاری است و به حالتی اشاره دارد که در آن فرد با وجود داشتن مال، مقام یا امکانات کافی، همچنان با حرص و طمع فراوان به دنبال کسب بیشتر است. این ویژگی صفت مقابل قناعت به شمار میرود.
تلفظ
این واژه از دو بخش «افزون» (به سکون فاء و نون) و «خواهی» (با واو معدوله که خوانده نمیشود) ترکیب شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این مفهوم معمولاً با تعداد حروف مشخص یا به عنوان معادل کلماتی چون تکاثر، آز و جشع پرسیده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای رساندن این مفهوم اخلاقی و روانی، بسته به شدت آن از واژههای متنوعی استفاده میشود که همگی بر تمایل افراطی به انباشت دلالت دارند.
به فارسی
مترادفهای دقیق و پرکاربرد این واژه در زبان فارسی شامل زیادهخواهی، جشع، انحصارطلبی و مالدوستی افراطی است که همگی بار معنایی منفی دارند.
جمعبندی و توضیح کامل افزون خواهی
واژه «افزونخواهی» یک ترکیب اصیل و ساختارمند فارسی است که از صفت «افزون» (ریشه در فارسی میانه afzōn به معنی بیشتر) و اسم مصدری «خواهی» (از مصدر خواستن) تشکیل شده است. این کلمه از نظر ساختار زبانی، یک مفهوم انتزاعی اخلاقی را میسازد که به تمایل روانی انسان برای جمعآوری و تملک بیش از حد کفایت اشاره دارد.
در متون کلاسیک و ادبیات عرفانی ایران، این خصلت به عنوان یکی از رذایل بنیادین نفسانی شمرده شده که آرامش روحی را از بین میبرد؛ برای نمونه در اشعار سعدی و مولوی، از حرص و فزونطلبی به عنوان زنجیری بر پای انسان یاد شده است. در فرهنگ قرآنی نیز هرچند خود این واژه فارسی به کار نرفته، اما مفهوم آن دقیقاً معادل واژه «تکاثر» (فزونطلبی در مال و مفاخرت به آن) است که در سوره تکاثر به شدت نکوهش شده است.
استفاده از این واژه در جملات روزمره به صورت متداول جریان دارد؛ برای مثال: «افزونخواهی برخی از دلالان در بازار، موجب گرانی بیمنطق کالاها و فشار بر قشر ضعیف جامعه شده است.» نمادهای سنتی این پدیده در کهنالگوها معمولاً حیواناتی مانند خوک و گرگ یا شخصیتهای تاریخی ثروتاندوز مانند قارون هستند.