یعنی چه
آلیزارین یک ترکیب شیمیایی آلی از خانواده آنتراکینونها است که به صورت رنگدانه قرمز-نارنجی شناخته میشود. این ماده در گذشته از ریشه گیاه روناس استخراج میشد و امروزه به صورت مصنوعی از قطران زغالسنگ (آنتراسن) تولید میگردد که در رنگرزی، صنایع نساجی و آزمایشگاهها کاربرد دارد.
تلفظ
این واژه به صورت «آلیزارین» با سکون در حرف نون پایانی تلفظ میشود.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلمات متقاطع، این واژه معمولاً به عنوان ماده رنگی روناس یا ماده شیمیایی سرخرنگ با ۸ حرف شناخته میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی این ماده شیمیایی و رنگدانه با نام Alizarin شناخته میشود.
به ترکی
در زبان ترکی علاوه بر نام علمی Alizarin، در کاربردهای سنتی به آن Kök boya به معنای رنگ ریشهای نیز میگویند.
به فارسی
معادلهای فارسی و سنتی این واژه در ایران، «جوهر روناس» یا خود واژه «روناس» (به واسطه گیاه منبع آن) است.
جمعبندی و توضیح کامل آلیزارین
آلیزارین یک ترکیب آلی و رنگدانه سرخرنگِ تاریخی و نامآشنا در صنایع نساجی و سنتی است. این ماده که فرمول مولکولی آن $C_{14}H_8O_4$ است، در گذشته از ریشه گیاه روناس استخراج میشد اما امروزه به روشهای صنعتی و از قطران زغالسنگ تولید میشود تا در رنگرزی و آزمایشگاههای پزشکی به کار رود.
نکته جالب در مورد واژه آلیزارین، ریشهشناسی آن است؛ این کلمه از طریق زبانهای اروپایی (مانند فرانسوی) مأخوذ از واژه عربی «العصارة» به معنای شیره یا عصاره فشرده گیاه است که پس از ورود به شیمی مدرن به این شکل تثبیت شده است.
این ماده در فرهنگ هنری و سنتی نمادی از دوران رنگهای طبیعی گیاهی، شکوه پارچههای سلطنتی و فرشبافی اصیل به شمار میرود و جایگاه ویژهای در تاریخ صنایع رنگرزی جهان دارد.