یعنی چه
التبحر در لغت به معنای مانند دریا وسیع و عمیق شدن است و در اصطلاح به تخصص، مهارت بالا و غور کردن در دانشها اشاره دارد؛ زمانی که فردی در یک حوزه علمی یا مهارت خاص به درجهای از پختگی و آگاهی میرسد که بر تمام زوایای آن مسلط میشود.
تلفظ
این واژه با الف و لام تعریف عربی به صورت «اَتْتَبَحْحُر» تلفظ میشود که در آن حرف تاء به دلیل شمسی بودن مشدد میگردد. تلفظ واژه بدون الف و لام نیز «تَبَحُّر» است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، در صورت درخواست واژه ۶ حرفی با الف و لام، پاسخ «التبحر» است. بدون الف و لام کلماتی نظیر تبحر، تخصص یا مهارت کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم التبحر در زبان انگلیسی از واژگانی استفاده میشود که بیانگر سطح پیشرفتهای از دانش و مهارت عملی باشند.
به عربی
در خود زبان عربی، التبحر به عنوان مصدر باب تفعل کاربرد دارد و برای تشریح بیشتر آن از تعابیری چون تعمق و تخصص گسترده استفاده میشود.
به فارسی
در زبان فارسی روزمره و ادبی، معادلهای مستقیمی مانند تخصص، خبرگی، تسلط، احاطه، استادی و دانایی عمیق برای این واژه به کار میروند.
در قرآن
کلمه «التبحر» یا «تبحر» در متن قرآن کریم به کار نرفته است؛ اما ریشه اصلی آن یعنی «ب-ح-ر» در قالب کلماتی مانند «البحر» (دریا) و «الأبحر» بارها در آیات مختلف قرآن استفاده شده است. کاربرد استعاری تبحر برای دانش، مربوط به دوران پس از نزول قرآن و توسعه علوم اسلامی است.
جمعبندی و توضیح کامل التبحر
واژه «التبحر» ریشه در فرهنگ و زبان عربی دارد و از کلمه «بحر» به معنای دریا مشتق شده است. وجه تسمیه این واژه، تشبیه دانش وسیع و عمیق یک انسان به اقیانوس یا دریای بیکران است. وقتی فردی در یک رشته علمی یا هنری به مرتبه التبحر میرسد، یعنی مانند غواصی به اعماق آن دانش نفوذ کرده و بر جزئیات آن مسلط شده است.
در ادبیات فارسی، شکل بدون الف و لام این واژه یعنی «تبحر» کاربرد بسیار زیادی دارد و معمولاً همراه با فعلهای «داشتن» یا «یافتن» به کار میرود. کلمه «متبحر» نیز که اسم فاعل از همین ریشه است، به عنوان صفت برای پزشکان، دانشمندان و متخصصان صاحبنام و ماهر استفاده میشود.
از نظر معنایی، التبحر فراتر از یک آشنایی ساده یا حتی تخصص معمولی است؛ این کلمه بر نوعی اجتهاد، احاطه همهجانبه و تسلط بیبدیل دلالت دارد که متضاد با سطحینگری، ناشیگری و جهل است.