یعنی چه
این واژه یک ترکیب دستوری عربی است که از صفت «قلیل» به معنای کم و اندک، همراه با ضمیر متصل مؤنث «ها» به معنای «آن» تشکیل شده است. در مجموع برای اشاره به بخش کوچک، کمحجم یا ناچیز از یک چیز یا موضوع مشخص به کار میرود.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب ترکیبی به صورت «قَلِیلُها» (یا در حالات اعرابی دیگر قَلِیلَها / قَلِیلِها) است که در زبان فارسی معمولاً به صورت ساکن در آخر خوانده میشود.
در جدول
در مسابقات و جداول کلمات متقاطع، اگر طراح جدول عبارت «اندک آن» یا «کمِ آن از عربی» را به صورت شش حرفی بخواهد، پاسخ آن «قلیلها» خواهد بود.
به عربی
این کلمه خود اصالتاً عربی است و در ساختار زبان عربی به عنوان مضاف و مضافالیه برای بیان مقدار ناچیز از یک اسم مؤنث استفاده میشود.
به فارسی
معادلهای دقیق روان فارسی این ترکیب شامل عباراتی چون «اندکِ آن»، «بخشِ کمِ آن»، «مقدار ناچیز آن» و «کمی از آن» است.
در قرآن
عین کلمهٔ «قلیلها» در متن قرآن کریم به کار نرفته است، اما واژه پایه آن یعنی «قلیل» کاربرد بسیار زیادی دارد؛ مانند آیه «قُلْ مَتَاعُ الدُّنْیَا قَلِیلٌ» (بگو متاع دنیا اندک است) و آیه «وَقَلِیلٌ مِنْ عِبَادِیَ الشَّکُورُ» (و عده کمی از بندگان من شکرگزارند).
جمعبندی و توضیح کامل قلیلها
واژه «قلیلها» یک مدخل مستقل و اصیل در لغتنامههای فارسی به شمار نمیرود، بلکه یک ترکیب دستوری و نحوی از زبان عربی است که وارد متون ادبی شده است. این ساختار از دو بخش «قلیل» به معنای اندک و ضمیر «ها» به معنای «آن» تشکیل شده و روی هم رفته به معنای «مقدار ناچیز یا بخش کمی از یک کل» است.
از نظر ساختار کلمهای، این عبارت دقیقاً ۶ حرف دارد و بیشترین کاربرد آن در حل جداول کلمات متقاطع به عنوان معادل عربی برای راهنمای «کمِ آن» یا «اندک آن» است. در حوزه ریشهشناسی، این واژه به ماده «ق ل ل» برمیگردد که با کلماتی مثل قلت، تقلیل و اقلیت همخانواده است.
در متون دینی و قرآنی نیز گرچه این ترکیب متصل دیده نمیشود، اما مفهوم واژه پایه آن (قلیل) بارها برای توصیف ناپایداری دنیا یا کم بودن تعداد افراد سپاسگزار به کار رفته است. در نتیجه، قلیلها ابزاری بیانی برای تاکید بر کمیت ناچیز در برابر یک کثرت است.