یعنی چه
واژه بترجع در لغتنامههای معتبر زبان فارسی ثبت نشده و یک واژه فارسی نیست. این کلمه در واقع شکل صرفشده فعل مضارع در لهجههای عامیانه زبان عربی (مانند شامی و مصری) از ریشه رجع است که به معنای برمیگردد یا بازمیگردد به کار میرود.
تلفظ
این کلمه بسته به لهجههای مختلف عربی عامیانه تلفظهای متفاوتی دارد. در لهجههای شامی و لبنانی معمولاً به صورت بِتِرْجَع (betreja) و در ساختار فصیحتر به صورت بِتَرْجِع شنیده میشود.
در جدول
این کلمه در بازیها و سرگرمیهای جدول کلمات به عنوان یک لفظ ۵ حرفی با ریشه عربی شناخته میشود.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم بازگشت و مراجعت موجود در این واژه، از افعال انگلیسی مربوط به برگشتن استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای بیان مفهوم بازگردان یا برگشتن از ریشه فعلی dönmek استفاده میکنند.
به فارسی
از آنجا که این کلمه جایگاهی در زبان فارسی معیار ندارد، معادلهای مستقیم و روان آن در زبان فارسی افعال برمیگردد، بازمیگردد یا رجوع میکند هستند.
جمعبندی و توضیح کامل بترجع
واژه «بترجع» یک مدخل رسمی یا استاندارد در واژهنامههای بزرگ زبان فارسی مانند دهخدا، معین و عمید نیست. این کلمه در حقیقت ساختاری کاملاً عربی دارد و شکل صرفشده فعل مضارع در گویشها و لهجههای عامیانه و محاورهای عربی (نظیر مصری، شامی و لبنانی) به شمار میرود. افزوده شدن پیشوند «بـ» به ابتدای فعل مضارع «ترجع» در این لهجهها برای نشان دادن زمان حال اخباری یا مستمر کاربرد دارد.
مفهوم بنیادین این کلمه بر اساس ریشه سه حرفی آن یعنی «ر-ج-ع»، به معنای بازگشت، مراجعت و دوباره آمدن به نقطه آغازین است. اگرچه خود این لفظ عامیانه در قرآن کریم یا متون فصیح عربی و فارسی دیده نمیشود، اما مشتقات فصیح همخانواده آن مانند «ترجعون» و «راجعون» در فرهنگ اسلامی و آیات قرآنی بسیار پرکاربرد و آشنا هستند.
در نهایت، هنگام برخورد با این عبارت در متون اینترنتی یا مکالمات، باید آن را به عنوان یک فعل خارجی به معنای «برمیگردد» یا «رجوع میکند» در نظر گرفت و ترجیحاً در نگارش فارسی معیار از جایگزینهای اصیل و دقیق فارسی آن استفاده کرد.