یعنی چه
جربوع نام یک جانور کوچک از راستهٔ جوندگان است که بدنی شبیه به موش و پاهایی بسیار بلند در عقب دارد. این حیوان مانند کانگورو به صورت جهشی حرکت میکند و زیستگاه اصلی آن بیابانهای آفریقا و آسیا است. به دلیل توانایی بالا در سازگاری با محیطهای کمآب، این جوندگان شبزی بیشتر وقت خود را در لانههای زیرزمینی میگذرانند.
تلفظ
این واژه در زبان فارسی و عربی بیشتر به صورت جَربوع (فتح ج) یا جِربوع (کسر ج) تلفظ میشود. جمع مکسر آن در زبان عربی «جرابیع» است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، واژهٔ جربوع معمولاً به عنوان پاسخ برای راهنمای «موش دوپا»، «جوندۀ بیابانی» یا «یربوع» به کار میرود و کلمهای ۵ حرفی است.
به انگلیسی
واژهٔ جربوع دقیقاً با همین تلفظ و از طریق زبان عربی وارد زبانهای اروپایی شده و در انگلیسی به صورت Jerboa نامگذاری و در زیستشناسی تثبیت شده است.
به فارسی
معادلهای دقیق فارسی و توصیفی این واژه شامل «موش دوپا»، «موش صحرایی دوپا» و در برخی متون کهن «خرگوشک» است.
نماد چیست
جربوع در فرهنگ عامه و ادبیات بیابانی نماد چابکی، سرعت بالا و هوشیاری است. همچنین به دلیل حفر لانههای متعدد با راههای خروج گوناگون برای فرار از دست صیادان، گاهی به عنوان نماد پنهانکاری، زیرکی و مکر شناخته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل جربوع
واژهٔ «جربوع» (یا جُربوع) یک نام خاص جانورشناسی با ریشهٔ عربی است که وارد ادبیات کلاسیک و متون طبیعی فارسی شده است. این کلمه به گروهی از جوندگان بیابانی کوچک اطلاق میشود که به دلیل داشتن پاهای عقبیِ به شدت بلند و متمایز، به صورت جهشی حرکت میکنند و در زبان فارسی با نام عمومی «موش دوپا» شناخته میشوند.
این جانور علاوه بر اهمیت زیستشناختی و سازگاری شگفتانگیز با محیطهای خشک و بیآبوعلف، در ضربالمثلها و فرهنگ ساکنان صحرا نمادی از هوشیاری، فرار سریع و زیرکی در ساخت لانههای چندمنظوره است. همچنین در متون فقهی و کتب تفسیری ذیل احکام حج و شکار در حال احرام نیز اشاراتی به این حیوان شده است.