در جدول
در اصطلاحات طراحان جدول، این واژه معمولاً به عنوان نمادی از تنگی شدید، کار محال یا همان منفذ انتهای سوزن به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی از واژه eye (چشم) برای توصیف سوراخ یا منفذ انتهای سوزن استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی فصیح و قرآن کریم از تعبیر «سَمّ الخیاط» (سوراخ سوزن خیاطی) و در کاربردهای عامیانه از ثقب یا عین الإبره استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی، واژه iğne به معنای سوزن و delik به معنای سوراخ و روزنه است که ترکیب آنها این مفهوم را میسازد.
در قرآن
این مفهوم در آیه ۴۰ سوره مبارکه اعراف به صورت «سَمِّ الْخِيَاطِ» آمده است: «وَلَا يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّىٰ يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِيَاطِ»؛ به این معنی که کافران و مستکبران هرگز به بهشت وارد نمیشوند، مگر اینکه شتر از سوراخ سوزن بگذرد، که کنایهای آشکار از یک امر کاملاً محال و ناشدنی است.
نماد چیست
ترکیب سوراخ سوزن در ادبیات پارسی، فرهنگ عامه و متون دینی، نمادی از غایت تنگی، مضیقه، سختی فوقالعاده و کار نشدنی است. وقتی کاری به گذشتن از سوراخ سوزن تشبیه میشود، نشاندهنده امکان بسیار اندک یا در حد صفر آن واقعه است.
جمعبندی و توضیح کامل سوراخ سوزن
عبارت «سوراخ سوزن» در زبان فارسی یک ترکیب اضافی و وصفی است که در لغت به معنای همان منفذ و روزنه بسیار ریزی است که در انتهای سوزن خیاطی برای عبور دادن نخ تعبیه شده است. این واژه از دو بخش فارسی میانه یعنی سوراخ (sūrāx) و سوزن (sōzan) تشکیل شده و واژههای مترادفی همچون چشم سوزن، چشمه سوزن و سفت سوزن دارد.
این اصطلاح فراتر از معنای مادی خود، کاربرد کنایی بسیار عمیقی در فرهنگ، ادبیات و متون مقدس دارد. در قرآن کریم و حتی در عهد جدید (انجیل)، گذشتنِ موجود بزرگی مانند شتر (یا طناب ضخیم) از سوراخ سوزن، به عنوان یک ضربالمثل و کنایه معروف برای نشان دادن نهایت تنگی، محدودیت مطلق و محال بودن یک امر (مانند ورود ثروتمندان مغرور یا کافران متکبر به ملکوت خداوند) به کار رفته است.