یعنی چه
این عبارت کنایه از اوج عظمت و ناتوانی عقل بشر در درک کامل یک حقیقت یا ذات الهی است، به طوری که اندیشه انسان نمیتواند از آن حد پیشی بگیرد.
تلفظ
تلفظ این عبارت در شعر کلاسیک به صورت فشرده و متصل (کزین به جای که از این) جهت حفظ وزن عروضی شعر انجام میشود.
در جدول
در حل جدولهای کلمات متقاطع، این عبارت دقیقاً ۱۷ حرفی به عنوان پاسخ برای مصرع دوم بیت اول شاهنامه فردوسی به کار میرود.
به انگلیسی
معادلهای انگلیسی این عبارت نشاندهنده مفاهیمی هستند که از محدوده فهم عقلانی و توان فکری انسان فراتر میروند.
به فارسی
عبارتهای معادل و مترادف فارسی شامل اصطلاحاتی چون لایدرک، بیرون از حد تصور، و ناتوانی ذهن از عبور از این حد است.
نماد چیست
این عبارت ادبی در فرهنگ ایرانی نماد توحید ناب خردمحور و عجز اندیشه در درک حقیقت مطلق یا ذات پروردگار در آغاز شاهنامه است.
جمعبندی و توضیح کامل کزین اندیشه برنگذرد
عبارت «کزین اندیشه برنگذرد» مصرع دوم از بیت آغازین شاهنامه فردوسی است که در ستایش خداوند جان و خرد سروده شده است. این ترکیب کهن فارسی نشاندهنده دیدگاه عمیق و خردگرایانه فردوسی به جهان و مبدأ آفرینش است که در آن، ذات الهی را فراتر از حد و مرزهای تفکر و اندیشه محدود بشری میداند.
از منظر ساختاری، این عبارت ترکیبی از کلمات فشرده ادبی (کزین به معنای که از این) و افعال پیشوندی کهن (برنگذرد به معنای فراتر نرود) است. کاربرد اصلی آن در ادبیات کلاسیک برای نشان دادن اوج عظمت و ناتوانی عقل در عبور از یک حقیقت مطلق است.
در فرهنگ شریف ایرانی، این عبارت فراتر از یک مصراع شعر، تبدیل به یک ضربالمثل و نماد عقلگرایی حماسی شده است. این اصطلاح بازتابدهنده توحیدی ناب است که به انسان یادآور میشود اندیشه هرچقدر هم بالا برود، نمیتواند بر حقیقت مطلق احاطه علمی یابد.