یعنی چه
جوهردان یک اسم مرکب در زبان فارسی است که به عنوان ابزاری فیزیکی برای نگهداری مایع نوشتن (مرکب یا جوهر) به کار میرفته و در ابعاد و جنسهای مختلف ساخته میشده است.
تلفظ
تلفظ این واژه بر اساس ترکیب دو واژهٔ «جَوهَر» (با فتح جیم و سکون واو) و پسوند «دان» صورت میگیرد.
در جدول
در پاسخ به سؤالات جدول کلمات متقاطع، واژهٔ ۷ حرفی «جوهردان» یا معادلهای سنتی آن مانند دوات و مرکبدان کاربرد دارند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به شکل ساختاری ظرف از این واژهها برای اشاره به ظرف مرکب استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی به محل نگهداری حِبر (جوهر یا مرکب)، مِحبَرة گفته میشود.
به ترکی
در ترکی استانبولی برای اشاره به این ظرف از ترکیب واژهٔ مرکب و هوکا (به معنی ظرف کوچک) استفاده میکنند.
به فارسی
واژههای «دوات» و «مرکبدان» نزدیکترین و رایجترین معادلهای اصیل و سنتی این واژه در زبان فارسی هستند.
نماد چیست
در فرهنگ و ادبیات سنتی فارسی، جوهردان به همراه قلم، نمادی از نویسندگی، عقلانیت، علمآموزی و وزارت است و در مفاهیم عرفانی گاه به عنوان نمادی از پتانسیل تجلی کلمات الهی و لوح محفوظ یاد میشود.
جمعبندی و توضیح کامل جوهردان
واژهٔ «جوهردان» یک اسم مرکب و اصیل در زبان فارسی است که از ترکیب دو بخش «جوهر» (معرب واژهٔ پارسی پهلوی گوهر، به معنای مایع نوشتن) و پسوند مکان و ظرف «دان» تشکیل شده است. این کلمه به معنای ظرف، محفظه یا ابزاری است که خطاطان و نویسندگان سنتی برای نگهداری مرکب و جوهر از آن استفاده میکردند تا بتوانند قلم خود را به آن آغشته کنند.
اگرچه این واژه به صورت مستقیم در متون مقدسی مانند قرآن کریم ذکر نشده، اما در تاریخ ادبیات و نظام دیوانسالاری ایران جایگاه ویژهای داشته است. جوهردان در کنار قلم همواره به عنوان یکی از مهمترین نمادهای دانش، کتابت، تفکر، عقلانیت و مقام وزارت شناخته میشده و در شعر و نثر فارسی کاربرد نمادین و استعاری گستردهای داشته است.
امروزه با گسترش ابزارهای مدرن نگارش مانند خودکار و خودنویس، استفادهٔ کاربردی از جوهردانهای سنتی محدود به هنر خوشنویسی شده است؛ با این حال، این واژه همچنان اصالت خود را در واژهنامهها و مسابقات جدول کلمات متقاطع به عنوان مترادفی برای دوات و مرکبدان حفظ کرده است.