یعنی چه
سنگدون تلفظ عامیانه و رایج «سنگدان» است؛ عضوی ضخیم و قوی در لوله گوارش پرندگان دانهخوار که به دلیل نداشتن دندان، به کمک سنگریزههای بلعیده شده، غذا را خرد و آسیاب میکند.
تلفظ
این واژه در زبان گفتاری و محاورهای به صورت «سَنگدون» (sangdoon) با ضمه روی حرف دال تلفظ میشود، در حالی که شکل نوشتاری و رسمی آن «سنگدان» (sangdān) است.
در جدول
در حل جدولهای متقاطع، پاسخ این کلمه با توجه به تعداد حروف درخواستی میتواند خود کلمه «سنگدون»، شکل رسمی آن «سنگدان» یا معادل عربی آن «قانصه» باشد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی عمومی برای این عضو از واژه Gizzard استفاده میشود و در اصطلاحات علمی، پزشکی و دامپزشکی به آن Ventriculus میگویند.
به عربی
معادل دقیق زیستشناسی و فقهی واژه سنگدان یا سنگدون در زبان عربی «القانِصَة» (با جمع قَوانِص) است.
نماد چیست
این عضو در ادبیات و اصطلاحات عامیانه نماد قدرت هضم بالا، سرسختی طبیعی و توانایی هضم شرایط یا غذاهای سنگین است. همچنین در زیستشناسی نماد انطباقپذیری شگفتانگیز بدن پرندگان برای جبران نداشتن دندان به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل سنگدون
واژه «سنگدون» در حقیقت شکل گفتاری، محاورهای و عامیانه کلمه «سنگدان» در زبان فارسی است. این واژه از ترکیب دو جزء «سنگ» و «دان» (پسوند ظرف و مکان) ساخته شده و به معنای جایگاه یا ظرف سنگ است؛ نامگذاری هوشمندانهای که دقیقاً به کارکرد زیستی این عضو اشاره دارد.
از نظر زیستشناختی، سنگدان یک بخش ماهیچهای و ضخیم در دستگاه گوارش پرندگان دانهخوار و برخی جانوران دیگر است. از آنجا که پرندگان دندان ندارند، سنگریزههای کوچکی را همراه با غذا میبلعند که در این عضو جمع میشوند. با انقباضات قوی دیواره عضلانی سنگدان، این سنگریزهها مانند آسیاب عمل کرده و دانههای سفت را کاملاً خرد و قابل هضم میکنند.
در فرهنگ عامه و اصطلاحات روزمره، سنگدون گاهی کنایه از شکمپرستی یا توانایی خوردن غذاهای سنگین و نامتعارف است. همچنین در فقه اسلامی، وجود این عضو در بدن پرندگانی که حلال یا حرامگوشت بودن آنها مشکوک است، یکی از نشانههای شرعی برای حلالگوشت بودن پرنده به شمار میرود.