یعنی چه
ترکیب «کمال مطلوب» به مفهوم اوج بینقصی، غایت قصوی و برترین مرتبه از خیر، زیبایی یا ارزشی اشاره دارد که انسان به عنوان یک الگوی کامل و آرمانی در ذهن تصور میکند و همواره مشتاق و در تلاش برای دستیابی به آن است. این واژه در ادبیات و عرفان معمولی و کلاسیک به عنوان هدف غایی سلوک و اخلاق شناخته میشود.
تلفظ
این ترکیب از دو واژهٔ عربی ساخته شده و در زبان فارسی با کسرهٔ اضافه به صورت «کَمالِ مَطلوب» تلفظ میشود.
در جدول
در حل جدولهای کلمات متقاطع، برای راهنماهایی مثل «بالاترین حد آرزو»، «هدف آرمانی» یا «وضعیت بینقص»، کلمهٔ ۹ حرفی «کمال مطلوب» یا معادلهای آن نظیر «ایدهآل» و «آرمان» پاسخهای رایج هستند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی متناسب با متن فلسفی، ادبی یا عمومی، واژههای فوق دقیقترین برگردانها برای کمال مطلوب هستند.
به فارسی
مترادفهای فارسی و رایج این عبارت شامل آرمان، غایت آرزو، مراد، مقصود نهایی و اوج بینقص بودن است. در مقابل، واژههایی همچون نقص مطلق، حضیض و واقعیت عینی (وقتی صرفاً ذهنی فرض شود) به عنوان متضاد آن شناخته میشوند.
جمعبندی و توضیح کامل کمال مطلوب
عبارت «کمال مطلوب» یک ترکیب وصفی وامگرفته از زبان عربی است. واژهٔ «کمال» از ریشه (ک م ل) به معنی تمامیت و رسیدن به حد نهایی بینقصی است و «مطلوب» از ریشه (ط ل ب) به معنی خواسته شده و آرزو شده است. این دو در کنار هم مفهوم غایت قصوی و برترین هدف ممکن را میسازند.
در ادبیات عرفانی و فلسفی ایران، این اصطلاح برای اشاره به حقیقت مطلق یا ذات باریتعالی به کار میرود که تمام موجودات به صورت فطری به سوی او در حرکت هستند. برای نمونه، در منطقالطیر عطار، «سیمرغ» نمادی خلاقانه و عینی از همین کمال مطلوب و پایان مسیر سلوک است؛ همچنین عبارت «کعبه مقصود» نیز کاربردی مشابه دارد.
اگرچه خودِ این ترکیبِ نُهحرفی به طور صریح در متن قرآن نیامده است، اما مفاهیم همراستا با آن مانند رسیدن به «نفس مطمئنه» یا «لقاء الله» به وفور دیده میشود که همان اوج غایت و آرزوی مومنان است. امروزه از این واژه در متون روانشناسی و موفقیت نیز برای توصیف بالاترین پتانسیل فردی استفاده میشود.