یعنی چه
ترکیبی اخلاقی و فضیلتی انسانی است که از دو بخش تشکیل شده؛ رحم به معنای دلسوزی و نرمدلی، و مروت به معنای جوانمردی و انسانیت. در مجموع به معنای برخورد بزرگوارانه و منصفانه با دیگران است.
تلفظ
واژه اول با فتح ر و سکون ح (رَحم)، واژه دوم با ضم م، ضم ر و تشدید و فتح و (مُرُوَّت) تلفظ میشود.
در جدول
این کلمه دقیقاً ۸ حرف دارد و در حل جدولهای متقاطع معمولاً به عنوان پاسخ برای واژههایی نظیر شفقت، مهربانی یا مردانگی به کار میرود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی واژههایی چون compassion و mercy جنبهی رحم، و کلماتی مثل humanity و chivalry جنبهی مروت را پوشش میدهند.
به عربی
هر دو کلمه ریشه عربی دارند. رحم از (ر ح م) به معنی نرمدلی و مروت دگرگونشدهی (مروءة) از ریشه (م ر ء) به معنی مردانگی و شایستگی انسانی است.
در قرآن
خود این ترکیب واژگانی در قرآن وجود ندارد. با این حال، مشتقات «رحم» مانند الرحمن و الرحیم صدها بار ذکر شدهاند. مفهوم «مروت» نیز در قالب واژههایی مثل احسان، انصاف و فتوت (جوانمردی) به وفور مورد تاکید قرار گرفته است.
جمعبندی و توضیح کامل رحم و مروت
ترکیب «رحم و مروت» یکی از زیباترین و کاملترین مفاهیم اخلاقی در فرهنگ فارسی و اسلامی است. این اصطلاح از دو رکن اساسی تشکیل شده است: اول «رحم» که نماد دلسوزی، شفقتِ مادرانه و نرمی قلب است و دوم «مروت» که مظهر بزرگواری، انصاف، عیاری و اخلاق پهلوانی است. همراهی این دو صفت با یکدیگر، نماد یک انسان کامل است که در عین داشتن قدرت، راه گذشت و مدارا را پیش میگیرد.
در ادبیات و فرهنگ عامه، داشتن رحم و مروت به معنای رعایت حال ضعفا و برخورد منصفانه با دیگران در معاملات و روابط روزمره است. متضاد این مفهوم، قساوت قلب، سنگدلی و ناجوانمردی است که در جامعه مذموم شمرده میشود. این واژه اصالتی ریشهدار در زبان و ادبیات کلاسیک ما دارد و همواره به عنوان یک فضیلت برتر ستوده شده است.