یعنی چه
اتوکرین در زیستشناسی سلولی به نوعی از پیامرسانی یا ترشح شیمیایی (مانند هورمونها، سیتوکینها یا فاکتورهای رشد) گفته میشود که در آن، مادهٔ ترشحشده از سلول بر روی گیرندههای سطح همان سلول ترشحکننده اثر میگذارد و رفتار آن را تغییر میدهد. به عبارت سادهتر، این فرآیند نوعی خودتنظیمی یا خودتحریکی سلولی است.
تلفظ
این واژه به صورت اُتوکـْرین (Autocrine) تلفظ میشود و در برخی متون علمی فارسی به صورت اتوکراین نیز نگارش و خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این اصطلاح زیستشناسی ۷ حرف دارد. از اصطلاحات مشابه آن میتوان به اندوکرین و پاراکرین اشاره کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی این مفهوم را با واژه Autocrine یا فرآیند آن را با Autocrine signaling توصیف میکنند که از ریشه یونانی ترکیب شده است.
به فارسی
در زبان فارسی و متون زیستشناسی تخصصی، برای واژه اتوکرین از معادلهای ترکیبی دقیق مانند «خودترشحی»، «درونریزِ خودی» و «پیامرسانی خودی» استفاده میشود.
نماد چیست
در نمودارها و کتابهای زیستشناسی، نماد زیستی اتوکرین به صورت یک پیکان چرخشی (حلقه غشایی یا Autocrine loop) نشان داده میشود؛ این پیکان از سلول خارج شده و دوباره به سمت گیرندههای همان سلول بازمیگردد که نمادی از بازخورد درونی و خودتنظیمی است.
معنی انگلیسی/خارجی
واژه علمی Autocrine از دو بخش یونانی تشکیل شده است: بخش اول «Auto» به معنی خود و خویشتن، و بخش دوم «Crine» از ریشه Krinein به معنی ترشح کردن یا جدا کردن است. این اصطلاح در سال ۱۹۸۰ میلادی توسط دانشمندان برای توصیف این رفتار خاص سلولی وضع شد.
جمعبندی و توضیح کامل اتوکرین
اتوکرین یکی از مکانیسمهای بنیادی و بسیار مهم در سیستم سیگنالدهی سلولی بدن موجودات زنده است. در این فرآیند، سلول با ترشح مواد شیمیایی خاص مانند فاکتورهای رشد یا سیتوکینها، مستقیماً روی خود اثر میگذارد تا فعالیتهایش را تنظیم، تقویت یا مهار کند. این پدیده نقش کلیدی در سیستم ایمنی بدن و فرآیندهای رشد ایفا میکند.
تفاوت اصلی اتوکرین با سایر روشهای پیامرسانی مانند پاراکرین (اثر بر سلولهای همسایه) و اندوکرین (ترشح به خون و اثر بر سلولهای دوردست) در محدوده و هدف اثرگذاری آن است. در پدیده اتوکرین، مبدأ و مقصد پیام شیمیایی یک سلول واحد است و به همین دلیل به آن خودفرمانی سلولی نیز میگویند.
شناخت فرآیند اتوکرین در پزشکی مدرن اهمیت بالایی دارد؛ زیرا اختلال در این سیستم و ایجاد حلقههای بازخورد اتوکرینِ کنترلنشده، یکی از عوامل اصلی تکثیر بیرویه سلولها در بیماریهایی مانند سرطان و یا بروز التهابهای شدید در سیستم ایمنی به شمار میرود.