یعنی چه
طاق بنیشیبه (یا باب بنیشیبه) اسم خاص جغرافیایی و تاریخی مربوط به یکی از قدیمیترین ورودیهای مسجدالحرام در مکه است. این طاق قوسیشکل متصل به دو ستون سنگی در شرق کعبه، پشت مقام ابراهیم و نزدیک چاه زمزم قرار داشت که محل ورود پیامبر اسلام (ص) به مسجدالحرام بود. نام آن از قبیله بنیشیبه (کلیدداران کعبه) گرفته شده و این سازه در توسعههای بعدی حرم تخریب و برداشته شد.
تلفظ
تلفظ این عبارت ترکیبی به صورت «طاقِ بَنی شَیبَه» است. واژه طاق با صامت ابتدایی ط و سکون قاف، و بنی شیبه به کسر ب و فتح ن در بنی، و فتح شین، سکون یاء و فتح باء در شیبه خوانده میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این واژه در صورت پرسش از «دروازه قدیمی مسجدالحرام» یا «طاقی که قدمگاه پیامبر در مکه بود»، عبارت «طاق بنی شیبة» با ۱۰ حرف است.
به فارسی
این عبارت ترکیبی از واژه فارسی «طاق» (به معنی سقف قوسی یا سردر) و واژه عربی «بنیشیبه» (به معنی فرزندان یا خاندان شیبه) تشکیل شده است و به فارسی معنای «دروازه یا طاق خاندان شیبه» را میدهد.
در قرآن
عبارت «طاق بنیشیبه» به صورت مستقیم در متن قرآن کریم نیامده است. با این حال، در دوران عثمانی آیات متعددی از قرآن مانند آیه ۴۶ سوره حجر («ادْخُلُوهَا بِسَلَامٍ آمِنِينَ») و آیه ۸۰ سوره اسراء («رَّبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ») بر روی این طاق تاریخی طلاکاری و حکاکی شده بود.
جمعبندی و توضیح کامل طاق بنی شیبة
عبارت «طاق بنیشیبه» یک اصطلاح لغوی عام نیست، بلکه یک عنوان تاریخی و جغرافیایی ارزشمند در تاریخ اسلام و مناسک حج محسوب میشود. این واژه از ترکیب کلمه فارسی «طاق» به معنای سازه قوسیشکل معماری و عبارت عربی «بنیشیبه» ساخته شده است که اشاره به طایفهای بزرگ در قریش دارد که از صدر اسلام تاکنون وظیفه کلیدداری و تولیت خانه کعبه را بر عهده دارند.
این سازه تاریخی که در جریان توسعههای مدرن مسجدالحرام تخریب شد، در فرهنگ و نمادشناسی اسلامی جایگاه ویژهای دارد. عبور از این طاق به هنگام ورود به صحن مسجدالحرام به دلیل تبعیت از سنت و قدمگاه بودن پیامبر اکرم (ص) در مناسک حج امری مستحب شمرده میشد. همچنین در روایات شیعه، این محل یادآور سرنگونی بتهاست؛ چرا که بت بزرگ «هبل» پس از فتح مکه به دستور پیامبر در زیر درگاه این باب دفن گردید.
امروزه اگرچه اثر فیزیکی از این طاق در صحن مسجدالحرام باقی نمانده است، اما نام آن در سفرنامهها، کتابهای تاریخ مکه و مناسک حج زنده مانده و به عنوان نمادی از تسلیم، امنیت و ورود متواضعانه زائران به حریم امن الهی شناخته میشود.