یعنی چه
در علم شیمی، به دستهای از عناصر گازیشکل و تکاتمی (شامل هلیوم، نئون، آرگون، کریپتون، زنون و رادون) گفته میشود که به دلیل کامل بودن لایهٔ ظرفیت الکترونی، تمایل بسیار کمی به واکنشهای شیمیایی دارند. علت اولیهٔ این نامگذاری، فراوانیِ به نسبت کمِ آنها در جو زمین (حدود ۱ درصد حجم هوا) بوده است.
تلفظ
تلفظ این ترکیب وصفی به صورت [گازِ کَ مْ یا بْ] است که از دو واژهٔ «گاز» (با کسره اضافه) و «کمیاب» تشکیل شده است.
در جدول
در معماها و جدولهای متقاطع، پاسخ این تعریف متناسب با تعداد حروف درخواستی میتواند خود کلمه «گاز کمیاب» (۸ حرف) یا مترادفهای آن باشد.
به انگلیسی
در متون علمی انگلیسی بسته به کاربرد و ویژگی مَد نظر، از اصطلاحات فوق استفاده میشود.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی برای اشاره به این گروه از عناصر از ترکیبات فوق استفاده میگردد.
جمعبندی و توضیح کامل گاز کمیاب
ترکیب وصفی «گاز کمیاب» از منظر ریشهشناسی آمیزهای از یک وامواژه و یک کلمه اصیل است؛ واژهٔ «گاز» از کلمه فرانسوی یا اروپایی Gaz (که خود ریشه در واژه یونانی Chaos به معنای آشفتگی دارد) وارد زبان فارسی شده و واژهٔ «کمیاب» ترکیبی اصیل از «کم» و بن مضارع «یاب» از فعل یافتن است.
در ساختار جمله و ادبیات علمی، این اصطلاح به عنوان متمم یا فاعل برای توصیف ویژگیهای جوی یا آزمایشگاهی به کار میرود؛ به عنوان مثال در این جمله: «آرگون یک گاز کمیاب در اتمسفر زمین به شمار میرود که کاربردهای صنعتی فراوانی دارد.»
نکتهٔ تکمیلی و کلیدی درباره این گازها در جدول تناوبی عناصر نهفته است؛ این عناصر متعلق به گروه ۱۸ (یا VIIIa) هستند و اگرچه یک نماد واحد ندارند، اما هر کدام با نماد اختصاصی خود مانند هلیوم (He) و نئون (Ne) شناخته میشوند. ویژگی اصلی آنها خلوص بالا، پایداری و بیواکنشی شیمیایی است.