یعنی چه
توقد مصدری عربی از باب تفعّل است که در زبان فارسی نیز به عنوان وامواژه در متون ادبی و دینی به کار میرود. این واژه در اصل به معنای برافروختن و زبانه کشیدن آتش است، اما در کاربردهای مجازی به تلألؤ و درخشش ستارگان، یا تیز بودن و شعلهور بودن ذهن و هوش (توقد ذهن) و همچنین شدت گرفتن احساساتی مانند خشم و شوق اشاره دارد.
تلفظ
این واژه بر وزن تفعُّل تلفظ میشود که در آن حرف واو دارای فتحة و حرف قاف دارای تشدید و ضمه است: تَوَقُّد.
در جدول
در پاسخ به سوالات جدول کلماتی، واژه «توقد» دقیقاً ۴ حرف دارد و معمولاً در پاسخ به راهنماهایی همچون «شعلهور شدن» یا «افروختگی» کاربرد دارد.
به انگلیسی
بسته به متن و کاربرد حقیقی کلمه، واژگان معادل انگلیسی آن شامل مفاهیم آتشافروزی، شعلهور شدن و همچنین روشنبینی و درخشش نور هستند.
به فارسی
برابرهای فارسی مستقیم و دقیق برای توقد شامل واژههای «برافروختگی»، «شعلهوری»، «زبانه کشیدن» (برای آتش) و «تلألؤ» یا «فروزندگی» (برای نور و ستاره) است.
نماد چیست
توقد در متون عرفانی و ادبیات نمادی از عشق سرکش، شوق بیحد، روشنبینی و حقیقت فروزان است. همچنین ترکیب «توقد ذهن» نماد هوش سرشار و ذکاوت بسیار بالا به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل توقد
واژه «توقد» مصدری عربی از ریشه (و - ق - د) است که به معنای اصلی افروخته شدن، اشتعال و زبانه کشیدن آتش وضع شده است. این واژه در متون کهن، ادبی و دینی زبان فارسی به عنوان یک وامواژه ظریف پذیرفته شده و علاوه بر معنای مادی، در معانی مجازی گوناگونی همچون درخشش ستارگان و پویایی و تیزهوشی ذهن انسان به کار میرود.
در فرهنگ اسلامی و قرآنی نیز ریشه این کلمه جایگاه ویژهای دارد؛ به طوری که صورت فعلی آن («تَوَقَّدَ») در برخی قرائتهای مشهور آیه ۳۵ سوره نور (آیه نور) برای توصیف درخشش ستارهای مبارک به کار رفته است. در ادبیات عرفانی، توقد بازتابدهنده شور، خشم مقدس، یا شوق مفرط درونی است.
در مجموع، این کلمه چهار حرفی گرچه در گفتار روزمره فارسیزبانانِ امروز رایج نیست، اما در حل جدول، متون تفسیری و اشعار کلاسیک معنایی عمیق از روشنایی، گرما و ذکاوت را به مخاطب منتقل میکند.