یعنی چه
دودمان شانزدهم مصر به دورهای از تاریخ مصر باستان در دوره دوم میانی (حدود ۱۶۴۹ تا ۱۵۸۲ پیش از میلاد) اشاره دارد. فرمانروایان این سلسله عمدتاً بر منطقه تبس در مصر علیا (جنوب) تسلط داشتند و دوران آنها با تضعیف قدرت مرکزی، تکهتکه شدن ساختار سیاسی کشور و جنگهای مداوم با پادشاهان هیکسوس (دودمان پانزدهم) همزمان بود.
تلفظ
این عبارت تاریخی به صورت «دودْمانِ شانْزْدَهُمِ مِصْر» قرائت میشود که شامل سه واژهٔ فارسی و عربی با ترکیب مضاف و مضافالیه و صفت است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این اصطلاح تاریخی دقیقاً دارای ۱۶ حرف است. عبارتهای جایگزین مانند «سلسله شانزدهم فراعنه» نیز ممکن است مد نظر طراحان جدول باشد.
به انگلیسی
در منابع بینالمللی و کتابهای تاریخنگاری مصرشناسی، از این دوره با عنوان Sixteenth Dynasty of Egypt یا به صورت رومی Dynasty XVI یاد میشود.
به فارسی
معادلهای فارسی رایج برای این اصطلاح شامل «سلسله شانزدهم مصر»، «سلسله شانزدهم فراعنه» و «خاندان شانزدهم پادشاهی مصر» است که همگی به یک ساختار سیاسی و تاریخی واحد اشاره دارند.
نماد چیست
این دودمان به دلیل تضعیف اقتصادی، آشفتگیهای سیاسی و تسلیم نهایی در برابر هیکسوسها، نماد مستقل یا توتم یگانهای از خود به جای نگذاشته است. با این حال، نمادهای سنتی فراعنه منطقه تبس مانند «ایزد آمون» و «مار کبرا (اورائوس)» در آثار باقیمانده از پادشاهان این دوره نظیر نفرهوتپ سوم به چشم میخورد.
جمعبندی و توضیح کامل دودمان شانزدهم مصر
دودمان شانزدهم مصر یکی از سلسلههای پادشاهی در تاریخ مصر باستان است که در خط زمانی به عنوان بخشی از «دورهٔ میانی دوم» دستهبندی میشود. حاکمان این دودمان برای دورهای نزدیک به ۷۰ سال (از حدود ۱۶۴۹ تا ۱۵۸۲ پیش از میلاد) در منطقهٔ تبس واقع در مصر علیا حکمرانی میکردند. این دوران با آشفتگیهای سیاسی عمیق و رقابتهای شدید نظامی با حکومت هیکسوسها (دودمان پانزدهم) در شمال کشور همراه بود.
تقسیمبندی عددی این دودمان، مانند سایر سلسلههای مصر، یک الگوی تاریخنگاری مدرن است که ریشه در آثار مانتون (تاریخنگار مصری عصر بطلمیوسی) دارد. این پادشاهی محلی در نهایت تحت فشار اقتصادی و حملات نظامی هیکسوسها مضمحل شد و راه را برای شکلگیری دودمان هفدهم و آغاز پادشاهی نوین مصر هموار کرد.
شایان ذکر است که در متون مقدسی مانند قرآن کریم، بر خلاف پرداختن به مفاهیم کلی مصر، واژه فرعون و داستانهای پیامبرانی چون یوسف (ع) و موسی (ع)، هیچگونه اشارهٔ عددی یا دستهبندی دودمانی دقیقی به این سلسله یا سایر خاندانهای حکومتی مصر وجود ندارد و این نامها صرفاً کاربرد دایرةالمعارفی و تقویمی دارند.