یعنی چه
ولایت تکوینی در اصطلاح کلام، فلسفه و عرفان اسلامی به معنای سرپرستی و نفوذ معنوی بر عالم خلقت است؛ به گونهای که دارنده این مقام میتواند با اذن و اراده پروردگار، در قوانین طبیعت و امور تکوینی جهان دست ببرد و کارهای خارقالعاده انجام دهد.
تلفظ
این ترکیب از دو واژه عربی «وِلایَت» (به کسر واو) و «تَکوینی» (منسوب به تکوین) ساخته شده است.
در جدول
در جدولهای متقاطع کلمات، پاسخ این مفهوم معمولاً خود عبارت «ولایت تکوینی» یا «تصرف تکوینی» است.
به انگلیسی
در متون فلسفی و کلامی انگلیسی برای انتقال این مفهوم از عباراتی که نشاندهنده سرپرستی بر جهان هستی یا اقتدار وجودی است استفاده میشود.
به عربی
این اصطلاح ریشه عربی دارد و در منابع شیعی و اسلامی به همین صورت به کار میرود.
در قرآن
ترکیب «ولایت تکوینی» به صورت صریح در متن قرآن نیامده است؛ اما مفهوم آن در آیاتی که به قدرت بالذات خدا در تدبیر کائنات و همچنین معجزات فرابشری اولیای الهی (مانند زنده کردن مردگان توسط حضرت عیسی یا آوردن تخت بلقیس به اذن الهی) اشاره دارد، به وضوح دیده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل ولایت تکوینی
ولایت تکوینی یکی از مباحث عمیق در الهیات، عرفان و کلام اسلامی (بهویژه مکتب تشیع) است که به رابطه انسان کامل با نظام آفرینش میپردازد. بر اساس این دیدگاه، ولایت تکوینی اصالتاً و ذاتاً منحصر به خداوند متعال است؛ چرا که او خالق و مدبر حقیقی جهان هستی است و هرگونه تغییر و تصرف در عالم در نهایت به اراده او بازمیگردد.
با این حال، پروردگار به اذن و اراده خود، مرتبهای محدود و اعطایی از این ولایت و اقتدار ماورایی را به پیامبران، امامان معصوم و اولیای الهی عطا میکند. این قدرت تجلی خود را در قالب معجزات، کرامات و تصرف در قوانین مادی طبیعت نشان میدهد و به عنوان نشانهای از قرب شدید بنده به خالق و مقام خلافت الهی شناخته میشود.
در تقابل مفهومی، معمولاً از «ولایت تشریعی» نام برده میشود که به معنای حق قانونگذاری، تشریع احکام و هدایت اختیاری انسانهاست. در حالی که ولایت تشریعی با تشریع و قانون سر و کار دارد، ولایت تکوینی مستقیماً با تکوین، خلقت و حقایق عینی جهان هستی مرتبط است.