یعنی چه
عبارت «مقبول و دلپذیر» ترکیب دو صفت مثبت است. مقبول به جنبه پذیرش، مشروعیت و مورد تأیید بودن (غالباً از نظر منطق یا جامعه) اشاره دارد و دلپذیر به جنبه زیبایی، احساسی و خوشایند بودنِ یک چیز برای دل و جان دلالت میکند.
تلفظ
واژه اول به صورت مَقبول (مصوت کوتاه فتحه روی م و سکون ق) و واژه دوم به صورت دِلپَذیر (کسره زیر د و فتحه روی پ) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، عبارت «مقبول و دلپذیر» خود یک پاسخ ۱۲ حرفی است. همچنین واژههایی مانند پسندیده، مطبوع، دلچسب و دلنشین نیز به عنوان پاسخهای جایگزین کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای انتقال دقیق مفاهیم این دو کلمه در زبان انگلیسی، برای واژه مقبول از صفاتی چون Acceptable (قابل قبول) و برای دلپذیر از Pleasant یا Delightful (خوشایند و لذتبخش) استفاده میشود.
به فارسی
برابرهای اصیل فارسی و کلمات جایگزین این ترکیب شامل واژههایی چون پسندیده، دلنشین، دلچسب، خوشایند، دلخواه، دلپسند و مطبوع است که همگی بار معنایی مثبت و رضایتبخشی را منتقل میکنند.
در قرآن
صفت مفعولی «مقبول» و کلمه ترکیبی «دلپذیر» به این شکل در متن قرآن نیامدهاند؛ اما ریشه ثلاثی مجرد «قبل» در قالبهای دیگر مانند «فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ» (آلعمران، ۳۷) به وفور در معنای پذیرش اعمال و طاعات به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل مقبول و دلپذیر
ترکیب واژگانی «مقبول و دلپذیر» از دو بخش با ریشههای متفاوت ساخته شده است؛ «مقبول» ریشهای عربی (از قَبِلَ) دارد و به معنای پذیرفتهشده و مورد تأیید است، در حالی که «دلپذیر» یک واژه اصیل و مرکب فارسی (دل + بن مضارع پذیر) است و به چیزی اشاره دارد که دل انسان آن را به راحتی و با میل و رغبت اختیار میکند.
این دو واژه در کنار یکدیگر یک همافزایی معنایی ایجاد میکنند که همزمان ابعاد عقلانی/اجتماعی (پذیرش و مشروعیت) و ابعاد احساسی/زیباییشناختی (لطافت، خوشایندی و آرامش) را پوشش میدهد. در ادبیات فارسی و زبان عامه، وقتی پدیدهای، سخنی یا اثری هم استانداردهای لازم را داشته باشد و هم به دل بنشیند، آن را مقبول و دلپذیر میخوانند.
از نظر متضادها، این مفهوم در برابر واژههایی چون ناپسند، مردود، ناخوشایند و دلآزار قرار میگیرد. در لغتنامهها و فرهنگهای معتبر، این اصطلاح نمادی از طاعتِ پذیرفتهشده، دعای مستجاب، سخن موافق طبع و نغمههای ملایم و آرامشبخش به شمار میرود.