یعنی چه
تاج مرصع به تاجی گفته میشود که در ساخت و طراحی آن از نگینها، درّ، گوهرها و سنگهای گرانبها استفاده شده باشد تا درخشش و ارزش آن چندبرابر شود. این واژه از ترکیب «تاج» (ریشه پهلوی) و «مرصع» (عربی، به معنی جواهرنشان شده) ساخته شده است.
تلفظ
این ترکیب به صورت Tāj-e Morassa‘ تلفظ میشود که در آن حرف صاد دارای تشدید و فتحه است.
در جدول
در جدولهای متقاطع و شرح در متن، این کلمه دقیقاً ۷ حرف دارد. از گزینههای مشابه دیگر میتوان به تاج جواهرنشان یا دیهیم گوهرآژده اشاره کرد.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به تاجی که با سنگهای قیمتی و نگینها مخراجکاری شده باشد، از واژههای فوق استفاده میشود.
به فارسی
مترادفها و برگردانهای دقیق فارسی این ترکیب عبارتند از: تاج جواهرنشان، تاج گوهرنشان، زرنشان، پادشاهوار، و دیهیم گوهرآژده که همگی بر آراستگی با سنگهای قیمتی دلالت دارند.
نماد چیست
در بستر تاریخی و فرهنگی، تاج مرصع نماد پادشاهی پرشکوه، ثروت بیکران، هنر ظریف مخراجکاری و مرصعکاری سنتی است. همچنین در ادبیات عرفانی و متون کهن، گاه به عنوان نمادی از تجلی کمالات و صفات الهی بر سر سالک و عارف به کار رفته است.
جمعبندی و توضیح کامل تاج مرصع
ترکیب واژگانی «تاج مرصع» از دو بخش «تاج» با ریشهی پارسی میانه و «مرصع» از ریشهی عربی «ر-ص-ع» تشکیل شده است. این اصطلاح در لغتنامهها و متون کهن فارسی به معنای تاجی است که استادان جواهرساز، نگینها و سنگهای قیمتی را با ظرافت روی بدنه فلزی آن استوار کردهاند. در کتابهای تاریخی مانند تاریخ بیهقی و اشعار بزرگان شعر فارسی نظیر حافظ، نظامی و سعدی، این واژه همواره جلوهای از شکوه پادشاهی و ثروت ملوکانه بوده است.
از نظر نمادشناسی، تاج مرصع فراتر از یک شیء مادی، نشاندهندهی قدرت مطلق، مشروعیت سلطنت و اوج هنر ظریف صنایع دستی است. جالب اینجاست که خود این کلمه به صورت مستقیم در قرآن کریم نیامده، اما مفهوم آراستگی با جواهرات و مروارید در توصیف پاداشهای بهشتی به چشم میخورد. امروزه این اصطلاح در بازیهای فکری و جدولها نیز به عنوان یک پاسخ هفت حرفی برای راهنمای «تاج جواهرنشان» کاربرد زیادی دارد.