یعنی چه
این عبارت از دو بخش «المورد» (به معنی محل ورود به آب یا سرچشمه) و «الکبیر» (به معنی بزرگ) تشکیل شده است. در اصطلاح و کاربرد علمی، این نام به فرهنگهای لغت جامع عربی-انگلیسی (مانند اثر روحی بعلبکی) یا کتابهای مرجع نحو و صرف تطبیقی (مانند اثر فخرالدین قباوه) اطلاق میشود و نشاندهنده فراگیر بودن و عظمت علمی آن اثر است.
تلفظ
تلفظ صحیح این ترکیب وصفی به صورت «اَلمَورِدُ الکَبیر» است که در آن حرف م دارای فتحه، و ساکن، ر دارای کسره و د دارای ضمه (در حالت خوانش ترکیبی) است.
در جدول
در جدولهای متقاطع، این عبارت به عنوان پاسخ برای راهنماهایی مثل «دیکشنری بزرگ عربی»، «نام کتاب مرجع نحو فخرالدین قباوه» یا «معنی لغوی سرچشمه بزرگ» با تعداد ۱۲ حرف کاربرد دارد.
به عربی
در خود زبان عربی، به عنوان مترادفهای لغوی و اصطلاحی از ترکیبهایی نظیر المرجع الکامل، المعجم الموسع یا المنهل العظیم برای رساندن این مفهوم استفاده میشود.
به فارسی
ترجمه تحتاللفظی آن در زبان فارسی «سرچشمه یا آبشخور بزرگ» است، اما در کاربرد مرسوم به عنوان «فرهنگ جامع» یا «منبع بزرگ دانش» ترجمه و شناخته میشود.
در قرآن
عبارت ترکیبی «المورد الکبیر» در متن قرآن مجید وجود ندارد. با این حال، ریشههای سازنده آن به صورت جداگانه آمدهاند؛ واژه «وِرْداً» (به معنای تشنهکامانی که به سوی آبشخور میروند) در آیه ۸۶ سوره مریم و واژه «الْکَبِيرُ» به عنوان یکی از نامهای خداوند (مانند آیه ۶۲ سوره حج) ذکر شده است.
معنی انگلیسی/خارجی
در زبان انگلیسی این اصطلاح دقیقاً به عنوان نام تجاری و علمی دانشنامهها و دیکشنریهای بزرگ عربی شناخته میشود (Al-Mawrid Al-Kabir). فینفسه معنای لغوی آن به صورت 'The Great Source' یا 'The Comprehensive Reference' برگردانده میشود و برای غربیهایی که در حوزه اسلامشناسی و زبان عربی تحقیق میکنند، یک واژه کاملاً آشناست.
جمعبندی و توضیح کامل المورد الکبیر
عبارت «المورد الکبیر» ترکیبی وصفی در زبان عربی است که از نظر لغوی به معنای «سرچشمه بزرگ» یا «محل ورود اصلی به آب» است. در فرهنگ اسلامی و سنتی، آبشخور و سرچشمه همواره نمادی از زلال بودن، حیات و منشأ علم بودهاند و ترکیب آن با صفت کبیر، به منبعی فراگیر و جوشان از معرفت اشاره دارد.
در دنیای معاصر و حوزه کتابشناسی، این واژه عمدتاً به عنوان نام کتابهای مرجع و دانشنامهای ادبیات عرب شناخته میشود؛ از جمله فرهنگ لغتهای مفصل عربی-انگلیسی و همچنین کتاب معروف فخرالدین قباوه در زمینه آموزش تطبیقی نحو، صرف و اعراب. بنابراین کاربرد آن امروزه بیشتر اصطلاحی و دانشگاهی است.
این عبارت در متن قرآن کریم به صورت یکپارچه نیامده است، اما ریشههای ثلاثی آن یعنی (و ر د) و (ک ب ر) کاربردهای متعدد و پررنگی در آیات الهی دارند که مفاهیمی چون هدایت به سوی سرچشمه و عظمت پروردگار را منتقل میکنند.