کم عرض یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل کم عرض

واژه «کم‌عرض» یک صفت مرکب تباعی در زبان فارسی است که از ترکیب پیشوند صفت‌ساز «کم» (ریشه در زبان پهلوی) و اسم عربی «عرض» (به معنی پهنا، گستره و در مقابل طول) شکل گرفته است. این ساختار ترکیبی برای توصیف دقیق ابعاد هندسی و فیزیکی فضاها و وسایلی به کار می‌رود که گشایش افقی کمتری دارند.

در کاربردهای روزمره، این کلمه بیشتر برای توصیف معابر شهری، جاده‌های کوهستانی، رودخانه‌ها و یا پارچه‌هایی با پهنای اندک استفاده می‌شود. اگرچه خود این ترکیب وصفی در متون کهن یا قرآن کریم به صورت مستقیم نیامده است، اما جزئی از ریشه آن یعنی «عرض» به معنای وسعت و پهنا بارها مورد استفاده قرار گرفته است؛ برای نمونه در قرآن از تعبیر «مَکاناً ضَیِّقاً» برای اشاره به فضا و مکان تنگ و کم‌عرض استفاده شده است.

از نگاه نمادین و مجازی، این کلمه در ادبیات معاصر گاه برای توصیف محدودیت‌های فکری، زاویه دید بسته‌ و عدم جامعیت در نگرش انسان‌ها به کار می‌رود؛ مانند اصطلاح «دیدگاه کم‌عرض» که به نگاهی سطحی و فاقد دوراندیشی اشاره دارد.