یعنی چه
حبیش بن اعسم (یا حبیش بن الحسن الاعسم دمشقی) یک واژه یا اصطلاح لغوی نیست، بلکه نام یک شخصیت حقیقی تاریخی است. او پزشک و از مترجمان برجسته و پرکار دوره عباسی (سده ۳ قمری) بود که به عنوان شاگرد و خواهرزاده حنین بن اسحاق، آثار علمی جالینوس و بقراط را از زبانهای یونانی و سریانی به عربی ترجمه میکرد.
تلفظ
تلفظ صحیح این نام خاص تاریخی به صورت «حُبَیش بن اَعسَم» (Hubaysh ibn al-A‘sam) است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این عبارت معمولاً در پاسخ به سؤالاتی نظیر «پزشک و مترجم قرن سوم هجری»، «مترجم آثار جالینوس در دوره عباسی» یا «شاگرد و خواهرزاده حنین بن اسحاق» میآید. کل عبارت دقیقاً ۱۰ حرف دارد.
به انگلیسی
در منابع انگلیسی و دانشنامههای غربی، نام این دانشمند به صورتهای فوق آوانویسی و ثبت شده است.
به عربی
از آنجا که او در دمشق و بغداد دوران عباسی میزیسته، در متون معتبر تاریخ پزشکی اسلام با این نام شناخته میشود. کلمه حُبیش مصغر حبش و اَعسم به معنای کسی است که در دستش خشکی یا انحرافی وجود داشته باشد.
به فارسی
این عبارت یک اسم خاص عربی مربوط به عصر نهضت ترجمه است و معادل لغوی مستقل در زبان فارسی ندارد؛ بنابراین در زبان فارسی نیز دقیقاً به همین صورتِ «حبیش بن اعسم» یا «حبیش بن حسن اعسم دمشقی» خوانده و نوشته میشود.
جمعبندی و توضیح کامل حبیش بن اعسم
«حبیش بن اعسم» یک واژه، اصطلاح لغوی یا عبارت قرآنی نیست، بلکه نام یک شخصیت حقیقی، پزشک و داروشناس برجسته در تمدن اسلامی (سده ۳ قمری / ۹ میلادی) است. او از ارکان مهم «نهضت ترجمه» در دوره عباسی به شمار میرفت و به عنوان شاگرد و خواهرزاده حنین بن اسحاق، متون علمی و اصیل یونانی و سریانی در زمینه پزشکی (مانند آثار بقراط و جالینوس) را با دقت بالا به زبان عربی برگرداند.
از نظر ریشهشناسی واژگان، «حُبَیش» نامی عربی و مصغر از ریشه حبش است و «اعسم» لقبی است که به کجی، خشکی یا نقص در دست و ساعد اشاره دارد. به دلیل همکاری بسیار نزدیک او با استادش، بسیاری از ترجمههای دقیق او در طول تاریخ به اشتباه به نام حنین بن اسحاق ثبت شده است، اما در تاریخ علم او را نماد دقت در ترجمه متون علمی و پزشکی کهن میدانند.