یعنی چه
این عبارت یک ترکیب قید زمان کهن است که برای اشاره به یک روز نامشخص در گذشته یا آینده به کار میرود و معمولاً در آغاز داستانها، روایات یا بیان خاطرات استفاده میشود تا وقوع حادثهای را در زمان نامعین نشان دهد.
تلفظ
تلفظ این ترکیب در اصل عربی به صورت «ذاتَ یَوْمٍ» با فتحه تاء و سکون واو است و در فارسی نیز به همین صورت یا با کسره اضافه (ذاتِ یوم) خوانده میشود.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی بسته به موقعیت متن، عبارات فوق دقیقترین برگردان برای این قید زمان مبهم هستند.
به عربی
این ترکیب خود ریشه و ساختار اصیل عربی دارد و در متون روایی و فصیح عربی به عنوان ظرف زمان مبهم به وفور به کار میرود.
به فارسی
معادلهای دقیق و روان فارسی این عبارت شامل کلماتی مانند «روزی»، «یک روز» یا عبارت آشناترِ «روزی از روزها» است که در ادبیات داستانی کاربرد فراوان دارد.
در قرآن
عبارت «ذات یوم» به طور مستقیم در متن قرآن کریم وجود ندارد؛ با این حال، ریشه آن یعنی واژه «یوم» (روز) و جمع آن «ایام» به صورت گسترده در قرآن به کار رفتهاند. همچنین ترکیبات مشابهی نظیر «ذات بینکم» و «ذات البروج» در آیات دیده میشود.
جمعبندی و توضیح کامل ذات یوم
ترکیب «ذات یوم» یک عبارت قیدی و از اصطلاحات کهن و روایی عربی است که به ادبیات و متون کهن فارسی نیز راه یافته است. این واژه از ترکیب «ذات» (به معنی صاحب یا متعلق به) و «یوم» (به معنی روز) تشکیل شده و در لغتنامهها و متون ادبی به معنای «روزی از روزها»، «یک روز» یا «در زمانی نامعین» معنی میشود.
بیشترین کاربرد این عبارت در آغاز حکایتها، داستانها و روایات تاریخی است تا وقوع یک رویداد یا حادثه ناگهانی را در روزی نامشخص از گذشته یا آینده بیان کند. ساختار این عبارت مشابه ترکیبات دیگری مانند «ذات لیله» (شبی از شبها) است.
اگرچه خود این ترکیب دو کلمهای در قرآن کریم عیناً ذکر نشده است، اما ریشه اصلی آن یعنی کلمه «یوم» در قالبهای مختلفی مانند یومالقیامه و یومئذ کاربرد فراوانی در کتاب آسمانی دارد و جایگاه زبانی آن را مستحکمتر میکند.