یعنی چه
به کلماتی (عمدتاً دخیل از زبان عربی) گفته میشود که در پایان آنها یکی از نشانههای تنوین (نصب، جر، رفع) قرار میگیرد. این نشانهها صوتی شبیه به ترکیب مصوت با حرف «ن» ساکن ایجاد میکنند، در حالی که خود حرف «ن» در مکتوب نوشته نمیشود. در زبان فارسی این کلمات معمولاً با تنوین نصب ظاهر میشوند و نقش قیدی ایفا میکنند.
تلفظ
تلفظ این کلمات با توجه به نوع تنوین، به صورت صدای مصوت همراه با نون ساکن در انتهای واژه است؛ مانند مصوت کوتاه به همراه نون ساکن که صوتی شبیه به «-ان»، «-ین» یا «-ون» ایجاد میکند.
به انگلیسی
در زبان انگلیسی برای اشاره به این پدیده پساوندی و دستور زبانی عربی از اصطلاح نونیشن (Nunation) استفاده میشود.
به عربی
در دستور زبان عربی، به کلماتی که پذیرای تنوین حرکتی هستند، کلمات منونه یا اصطلاحاً کلمات غیر ممنوع من الصرف میگویند.
به فارسی
معادل یا برگردان مستقیم ساختاری در فارسی اصیل ندارد، اما در مکاتبات و دستور زبان فارسی به آنها «واژههای منوّن» یا «قیدهای تنوینی» میگویند.
در قرآن
تنوین در متن قرآن کریم به وفور یافت میشود و نشانهای برای اسمهای نکره و متمکن است. در دانش تجوید، کلمات تنویندار بر اساس حرف مابعد خود، احکام چهارگانه اظهار، ادغام، اقلاب و اخفاء را به خود اختصاص میدهند؛ مانند عبارتهای «عَذابٌ أَلِیمٌ» و «غَفُوراً رَحِیماً».
جمعبندی و توضیح کامل کلمات تنوین دار
کلمات تنویندار به آن دسته از واژهها بهویژه کلمات وارد شده از زبان عربی به فارسی اطلاق میشود که در انتهای خود به یکی از سه نماد تنوین مجهز هستند. این نشانهها شامل تنوین نصب (ً)، تنوین جر (ٍ) و تنوین رفع (ٌ) میباشند که در هنگام خواندن، صدای نون ساکن ایجاد میکنند اما در نگارش خطی، حرف نون نوشته نمیشود.
در زبان فارسی، استفاده از کلمات تنویندار عمدتاً محدود به تنوین نصب است که کلمات را به شبهجمله یا قید تبدیل میکند؛ نظیر واژههای واقعاً، ظاهراً و لطفاً. طبق اصول دستور زبان فارسی مدرن، اعمال تنوین روی کلمات اصیل فارسی (مانند ناچاراً یا جاناً) غلط املایی و نگارشی محسوب میشود و این قاعده صرفاً باید برای واژگان عربیتبار رعایت گردد.
در حوزه علوم قرآنی و تجوید نیز کلمات تنویندار نقش بسیار کلیدی در قرائت صحیح آیات دارند. نحوه برخورد و ادای صوت نون ساکن در تنوین این کلمات، بستگی مستقیمی به حرف آغازین کلمه بعدی دارد و رعایت آن برای فصاحت کلام و قرائت صحیح قرآن الزامی است.