زخم بها یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل زخم بها

واژه «زخم‌بها» یک اصطلاح سنتی، حقوقی و ادبی اصیل در زبان فارسی است که از ترکیب دو کلمه «زخم» و «بها» تشکیل شده است. این اصطلاح در مستندات و لغت‌نامه‌های معتبری مانند لغت‌نامه دهخدا و آنندراج ثبت شده و به معنای پول، تاوان یا غرامتی است که شخص ضارب بابت مجروح کردن کسی به او پرداخت می‌کند تا خسارت جانی یا روحی وارد شده جبران شود.

تفاوت ظریف این واژه با «خون‌بها» در این است که خون‌بها معمولاً در ازای قتل و کشته شدن فرد پرداخت می‌شود، اما زخم‌بها متعلق به زمانی است که فرد آسیب دیده ولی زنده مانده است. در شعر فارسی نیز، به ویژه در آثار شاعرانی چون ظهوری ترشیزی، از این واژه به زیبایی استفاده شده است.

در فقه اسلامی و حقوق معاصر، نزدیک‌ترین معادل برای این واژه «ارش» یا «دیه جراحت» است. ارش به مالی گفته می‌شود که در قانون برای جنایت بر عضو، دیه معینی تعیین نشده باشد و دادگاه میزان آن را مشخص کند. از این رو، زخم‌بها نمادی از عدالت ترمیمی و جبران رنج‌های وارده بر مظلوم به شمار می‌رود.