یعنی چه
شامخات جمع مؤنث «شامخة» از ریشه عربی «ش م خ» است. این واژه در لغت به معنای موجودات یا پدیدههای بسیار بلند، افراشته و رفیع است. در متون ادبی و اصطلاحات قرآنی، این صفت بیش از هر چیز برای توصیف کوههای استوار، عظیم و سر به فلک کشیده به کار میرود. در مفهوم مجازی نیز به معنای باشکوه، باعظمت، سرافراز و بلندمرتبه استفاده میشود.
تلفظ
تلفظ صحیح این واژه به صورت [شامِخات] (شامِـ خـات) است که حرف «م» دارای کسره (ـِ) میباشد.
در جدول
در جدولهای متقاطع، پاسخ به راهنمای «کوههای بلند قرآنی» یا «برافراشتهها» واژه ۶ حرفی «شامخات» است. واژههای هممعنی دیگری مانند شوامخ یا شواهق نیز ممکن است مد نظر باشند.
به انگلیسی
برای انتقال مفهوم شامخات در زبان انگلیسی، بسته به لحن متن، از صفتهایی که نشاندهنده ارتفاع زیاد فیزیکی یا عظمت معنوی هستند استفاده میشود.
به عربی
این واژه اصالتاً عربی است و در خود این زبان نیز به عنوان صفت برای کوهها (رواسی شامخات) یا بناهای رفیع به کار میرود.
نماد چیست
شامخات در ادبیات و فرهنگ دینی نماد استواریِ مطلق، عظمت، سربلندی و مناعت طبع است، چرا که یادآور کوههای محکم زمین است. با این حال، ریشه لغوی آن در عبارتهای کنایی عربی مانند «شمخ بأنفه» (بینیاش را بالا گرفت) میتواند نمادی از غرور، سرکشی و تکبر نیز باشد.
جمعبندی و توضیح کامل شامخات
واژه «شامخات» یک صفت اصیل عربی و قرآنی است که از ریشه «ش م خ» به معنی بلند شدن و ارتفاع یافتن گرفته شده است. این کلمه به عنوان جمع مؤنث، دلالت بر پدیدههایی دارد که در اوج بلندی و افراشتگی قرار دارند. کاربرد اصلی و شهرهٔ آن در آیه ۲۷ سوره مرسلات است که خداوند از کوههای استوار و بسیار بلند زمین با تعبیر «رَوَاسِيَ شَامِخَاتٍ» یاد میکند.
در قلمرو زبان و ادبیات فارسی، این واژه بیشتر در متون کهن، اشعار فخیم و تفاسیر قرآنی به چشم میخورد. شاعران و نویسندگان از این واژه هم در معنای حقیقی آن (برای توصیف کوهها و کاخهای برافراشته) و هم در معنای مجازی (برای نشان دادن شکوه، سرافرازی، مناعت طبع و گاه کنایه از تکبر انسانی) بهره بردهاند.
در مجموع، شامخات کلمهای آهنگین و پرابهت است که بار معنایی استواری و عظمت را به دوش میکشد. دانستن ابعاد معنایی آن، علاوه بر کمک به حل جدولهای کلمات متقاطع، به درک بهتر تعابیر استعاری در ادبیات کلاسیک کمک شایانی میکند.