یعنی چه
موج اس (S-wave) یا موج ثانویه، یکی از انواع امواج لرزهای درونی است که در زمان وقوع زلزله تولید میشود. این موج به صورت عرضی یا برشی حرکت میکند، به این معنی که جهت ارتعاش ذرات محیط، عمود بر جهت انتشار خود موج است. ویژگی مهم امواج اس این است که برخلاف امواج پی، تنها میتوانند از محیطهای جامد عبور کنند و امکان عبور از مایعات (مانند هسته خارجی زمین) را ندارند.
تلفظ
این عبارت از ترکیب واژه عربیتبار «موج» (با فتح م و سکون و) و حرف انگلیسی «اس» (S) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای متقاطع و طراحان سوالات اصطلاحات علمی، پاسخ این هدایت پنج حرفی، خود کلمه «موج اس» است. همچنین به عنوان موج ثانویه یا موج برشی نیز شناخته میشود.
به انگلیسی
حرف S در این اصطلاح مخفف کلمه Secondary به معنای ثانویه است، زیرا این امواج سرعت کمتری نسبت به امواج اولیه (P) دارند و دیرتر به ایستگاه لرزهنگاری میرسند.
به عربی
در زبان عربی نیز از ترجمه تحتاللفظی این اصطلاح علمی استفاده میشود و به آن موجة ثانوية یا مستقیماً الموجة S میگویند.
نماد چیست
در فرمولها، نمودارها و متون تخصصی فیزیک و زلزلهشناسی، این موج را با حرف انگلیسی $S$ نمایش میدهند. همچنین پارامتر سرعت انتشار این موج در اعماق زمین با نماد $V_s$ مشخص میشود که ابزاری کلیدی برای شناخت ساختار داخلی سیاره زمین است.
جمعبندی و توضیح کامل موج اس
موج اس یا همان موج ثانویه، یکی از مفاهیم پایهای و بسیار مهم در دانش زلزلهشناسی و ژئوفیزیک است. هنگامی که در اعماق زمین گسیختگی یا گسلی رخ میدهد، انرژی به صورت امواج لرزهای آزاد میشود. موج اس بعد از موج پی (اولیه) حرکت میکند و سرعت کمتری دارد، اما به دلیل حرکت سینوسی و عرضی خود، عامل ایجاد تکانهای شدید عمود بر مسیر حرکت در سطح زمین و خسارات سازهای است.
یکی از مهمترین کاربردهای علمی موج اس، اثبات مایع بودن هسته خارجی زمین بود؛ چرا که دانشمندان متوجه شدند این موج پس از رسیدن به مرز هسته خارجی متوقف شده و عبور نمیکند. این رفتار فیزیکی به دلیل ماهیت برشی موج است که در مایعات به دلیل عدم مقاومت برشی، توانایی انتشار ندارد.