یعنی چه
واژه مذهبی به عنوان صفت نسبی، دو معنای عمده دارد: نخست به ویژگی فردی اشاره میکند که به اصول، فروع و مناسک یک دین یا مذهب خاص باور دارد و در عمل به آنها پایبند است (مانند شخص مذهبی). دوم به امور، اشیاء یا پدیدههایی اطلاق میشود که با دین و مناسک آن گره خوردهاند؛ مانند کتاب مذهبی، اماکن مذهبی یا مراسم مذهبی.
مترادف
این کلمات همگی بر مفهوم پایبندی به دین، ایمان قلبی و رعایت احکام شرعی دلالت دارند.
متضاد
این واژهها در مقابل خداباوری، دینداری یا دخالت دادن مذهب در امور ساختاری و شخصی قرار میگیرند.
هم خانواده
این کلمات همگی از ریشه ثلاثی مجرد عربی «ذ هـ ب» مشتق شدهاند که در اصل به معنای رفتن و راه و روش است.
جمله سازی
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، اگر طراح به دنبال صفتی برای فرد دیندار یا امر منسوب به دین در قالب ۵ حرف باشد، کلمه «مذهبی» پاسخ دقیق آن است.
به انگلیسی
واژه Religious کاربردی عمومی دارد، در حالی که Devout و Pious بیشتر بر شدت ایمان و پارسایی فرد تأکید میکنند.
به عربی
در زبان عربی برای تفکیک صفت فرد از صفت شیء، معمولاً از «متدین» برای انسان و از «دینی» برای پدیدهها استفاده میشود.
به ترکی
در ترکی استانبولی واژه Dini برای مفاهیم و اشیاء مذهبی و کلمه Dindar برای توصیف انسانهای مومن به کار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل مذهبی
واژه «مذهبی» صفتی نسبی و پرکاربرد در زبان فارسی است که ریشه در زبان عربی دارد. این کلمه از واژه «مذهب» (به معنای راه، روش و آیین) گرفته شده که خود از ریشه «ذ هـ ب» به معنی رفتن مشتق شده است. در اصطلاح، مذهبی به هر فرد، رفتار، مکان یا اثری گفته میشود که با باورهای دینی، شریعت و مناسک عبادی پیوند مستحکمی داشته باشد.
اگرچه خود واژه مذهبی به این صورت در متن قرآن کریم نیامده است، اما مفاهیم مترادف و بنیادین آن مانند ایمان، تقوا، دین و شریعت حضور پررنگی در کتاب آسمانی دارند. در بافتار فرهنگی و اجتماعی جامعه، این کلمه نمادی از خداباوری، پایبندی به اخلاقیات و احترام به سنتهای اصیل عبادی به شمار میرود و بسته به محیط، نشانههای بصری متفاوتی مانند محراب یا تسبیح را تداعی میکند.