اضمار یعنی چه؟

جمع‌بندی و توضیح کامل اضمار

واژه «اضمار» مصدری عربی از ریشه «ض م ر» است که وارد زبان فارسی شده و در دو قلمرو لغوی و اصطلاحی کاربرد دارد. در معنای عام و لغوی، این کلمه به مفهوم پنهان کردن راز، کتمان نیت و درون‌نگهداشتن یک اندیشه است. هم‌خانواده‌های آشنای آن مانند ضمیر (به معنی درون یا وجدان، و همچنین ضمایر عام در دستور زبان) به خوبی این مفهومِ پنهان بودن و به درون اشاره داشتن را بازتاب می‌دهند.

در علوم ادبی، نحو و عروض، اضمار نقشی ساختاری ایفا می‌کند. در زبان‌شناسی و ادبیات، به پدیده‌ای گفته می‌شود که بخشی از کلام به دلیل وضوح یا وجود قرینه، در ظاهر حذف و در دل تقدیر گرفته می‌شود؛ به طوری که مخاطب بدون ذکر صریح لفظ، معنای کامل را درک می‌کند. این آرایه نوعی ایجاز هنری محسوب می‌شود که به کلام پویایی و عمق می‌بخشد.