یعنی چه
در معنای لغوی و نجوم قدیم، به معنی گردش چرخ، دوران فلک و حرکت و چرخش آسمان بر گرد مرکز عالم است. در ادبیات فارسی، این عبارت به عنوان کنایه برای تصادفات، دگرگونیها، پیشآمدهای ناگهانی و حوادث تلخ و شیرین روزگار (نوائب دهر) به کار میرود.
تلفظ
این ترکیب از واژه عربی «دَوْر» (به فتح دال و سکون واو) و واژه فارسی «آسْمَانِی» تشکیل شده و به صورت اضافه مغلوب یا موصوفی تلفظ میشود.
در جدول
پاسخ دقیق برای این عبارت در جدول ۹ حرف دارد که خودِ واژه «دور اسمانی» است.
به انگلیسی
برای مفاهیم نجومی از واژگانی چون گردش سماوی و برای مفاهیم ادبی از تعابیری همچون چرخ بخت استفاده میشود.
به عربی
در زبان عربی برای اشاره به گردش آسمان از تعابیر فلکی و برای کنایه ادبی آن از حوادث روزگار استفاده میکنند.
به ترکی
در زبان ترکی استانبولی تعبیر چرخه آسمانی کاربرد علمی/لغوی دارد و چرخ فلک یا جلوه زمان کاربرد کنایی دارد.
در قرآن
عبارت ترکیبی «دور آسمانی» در متن قرآن کریم به کار نرفته است. با این حال، مفاهیم مرتبط با آن مانند نظم آسمانها، حرکت خورشید و ماه در مداری مشخص و گردش افلاک در آیات متعددی مورد اشاره قرار گرفته است.
نماد چیست
در نمادشناسی و ادبیات کلاسیک فارسی، این عبارت نمادی از تغییرات پیشبینیناپذیر زندگی، تکرار نظم کیهانی، گردش سرنوشت و ناتوانی انسان در برابر اراده و چرخ گردون به شمار میرود.
جمعبندی و توضیح کامل دور اسمانی
عبارت «دور آسمانی» یک ترکیب وصفی آمیخته است که از واژه عربی «دور» (به معنی گردش و چرخه) و واژه فارسی «آسمانی» تشکیل شده است. این اصطلاح در نجوم قدیم برای توصیف حرکت افلاک و گردش اجرام آسمانی به دور مرکز عالم به کار میرفته است، اما جایگاه ویژه آن در ادبیات کلاسیک فارسی به عنوان یک تعبیر کنایی است.
در شعر و ادب فارسی، شاعرانی مانند خاقانی از این اصطلاح برای اشاره به بالا و پایین شدنهای ناگهانی زندگی، دگرگونیهای روزگار و بیوفایی دنیا استفاده کردهاند. در واقع این عبارت نشاندهنده جریان مداوم و تغییرناپذیر تقدیر است که بخت انسانها را دگرگون میسازد.
اگرچه این ترکیب عینی در قرآن کریم وجود ندارد، اما ریشههای نجومی آن با آیات مربوط به حرکت منظم کواکب همخوانی دارد. این واژه در جدولهای کلمات متقاطع به عنوان یک پاسخ ۹ حرفی شناخته میشود و معادلهای بینالمللی آن هم در دو سطح علمی (گردش کیهانی) و ادبی (چرخ بخت) دستهبندی میشوند.