یعنی چه
ترجل مصدر عربی از باب تفعل است که چند معنای اصلی دارد؛ نخست پیاده شدن از اسب یا هر مرکب دیگری و پیاده راه رفتن. دوم شانه کردن و آرایش دادن موی سر با آب یا روغن. سوم شبیه شدن زن به مرد در رفتار یا پوشش، و چهارم برآمدن و بلند شدن روز یا خورشید.
تلفظ
این واژه در حالت مصدری به صورت تَرَجُّل (t-a-r-a-j-j-u-l) و در حالت فعل ماضی به صورت تَرَجَّلَ (t-a-r-a-j-j-a-l-a) تلفظ میشود.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ این کلمه با توجه به تعداد حروف (۴ حرف) خودِ «ترجل» است و به عنوان معادل پیاده شدن از مرکب یا اسب به کار میرود.
به انگلیسی
بسته به بافتار متن، معادلهای انگلیسی متفاوتی مانند Dismounting برای پیاده شدن از اسب، Walking برای پیاده راه رفتن و Hair combing برای شانه زدن مو دارد.
به فارسی
برگردانهای دقیق فارسی این واژه شامل عباراتی چون «پیاده فرود آمدن از اسب»، «پاپیاده رفتن»، «شانه زدن مو» و «رفتار مردانه داشتن زن» است.
نماد چیست
این کلمه در فرهنگ عامه نماد خاصی ندارد؛ اما در برداشتهای ادبی و متون کهن، پیاده شدن از مرکب (ترجل) میتواند نمادی از فروتنی، فروگذاشتن مرکبِ قدرت، فرود آمدن از جاه و جلال و روی آوردن به سادهزیستی باشد.
جمعبندی و توضیح کامل ترجل
واژه «ترجل» یک مصدر عربی از ریشه «ر-ج-ل» (مربوط به پا و مردانگی) است که در زبان و ادبیات فارسی کاربردهای گوناگونی دارد. اصلیترین و رایجترین معنای آن در متون کهن و مسابقات جدول، پیاده شدن از اسب، شتر یا هر مرکب دیگری و پیاده گام برداشتن است.
این واژه علاوه بر مفهوم پیادهروی، در ابواب فقهی و احادیث به دو معنای دیگر نیز به چشم میخورد؛ یکی آرایش و شانه کردن موی سر با روغن یا آب، و دیگری رفتار یا پوشش مردانه داشتن زنان (تشبه به مردان). همچنین در متون ادبی گاه برای بلند شدن خورشید و پهن شدن نور روز به کار رفته است.
در مجموع، ترجل کلمهای چندوجهی است که شناخت دقیق معنای آن نیازمند توجه به بافت متن (روایی، فقهی، ادبی یا لغوی) است و ریشههای مشترکی با واژگانی چون رجل، رجال و ارتجال دارد.