یعنی چه
واژه گویتر دو کاربرد متمایز دارد؛ در اصطلاح پزشکی وامواژهای به معنی بزرگشدگی غیرطبیعی غده تیروئید در جلوی گردن است. در جغرافیا و لغتنامه فارسی نیز نام یک دهکده کوهستانی و خوشآبوهوا در دهستان بیرونبشم کلاردشت واقع در استان مازندران است.
تلفظ
در نامگذاری جغرافیایی ایران به صورت گوْیتَر (gōytar) تلفظ میشود، در حالی که در اصطلاح پزشکی تلفظ آن برگرفته از ریشه خارجی به صورت گویتر یا گواتر (goiter) است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، این کلمه ۵ حرفی معمولاً به عنوان پاسخ برای طراحانی است که به دنبال معادل بیماری تیروئید یا نام روستایی در شمال ایران میگردند.
به انگلیسی
در منابع بینالمللی، بیماری تیروئید با املای آمریکایی Goiter و املای بریتانیایی Goitre شناخته میشود؛ در حالی که نام منطقه جغرافیایی در مازندران به صورت Goytar فینگلیش یا رومانیزه میگردد.
به فارسی
معادلهای فارسی رایج برای بعد پزشکی آن «گواتر» و در اصطلاح عامیانه قدیمی «غمباد» است. برای بعد جغرافیایی آن، برگردان لغوی خاصی وجود ندارد چرا که یک اسم خاص مکانی است.
نماد چیست
این واژه نماد یا مفهوم عرفانی و فرهنگی خاصی در ادبیات کلاسیک فارسی ندارد و صرفاً یک عنوان بالینی برای نقص سلامت غده تیروئید یا یک نشانه جغرافیایی بومی در طبرستان محسوب میشود.
جمعبندی و توضیح کامل گویتر
واژه گویتر در زبان فارسی معاصر وضعیتی دوگانه دارد. از یک سو در متون پزشکی و ترجمه علمی به عنوان وامواژهای از ریشه فرانسوی و لاتین به معنی تورم غده تیروئید به کار میرود که البته در املای رایجتر به شکل «گواتر» نوشته میشود و ریشه اصلی آن به معنای گلو است.
از سوی دیگر، با استناد به لغتنامههای اصیل مانند دهخدا، گویتر یک اسم خاص جغرافیایی متعلق به منطقهای کوهستانی و معتدل در بخش کلاردشت شهرستان نوشهر است. این روستای سرسبز در استان مازندران ریشه در گویش طبری دارد.
بنابراین بسته به متن مورد نظر، گویتر میتواند به یک عارضه جسمی ناشی از کمبود ید اشاره داشته باشد یا آدرس یک نقطه خوش آب و هوا در شمال ایران را بازگو کند.