یعنی چه
در معنای لغوی و مفعولی به کسی یا حیوانی گفته میشود که گوش او بریده و قطع شده باشد. در کاربرد عامیانه و کنایی، به فردی رند، دغلباز، حیلهگر یا کلاهبردار اشاره دارد که با کلک از دیگران پول میگیرد یا آنها را سرکیسه میکند.
تلفظ
تلفظ این واژه به صورت [گُوشْ بُ ری دِ] (goosh-borideh) است که از ترکیب اسم «گوش» و صفت مفعولی «بریده» ساخته شده است.
در جدول
در جدولهای کلمات متقاطع، پاسخ اصلی برای این مفهوم خود واژه «گوش بریده» با ۸ حرف است. همچنین واژههای کهن و عربی مانند «اصلم» یا «اجدع» نیز به عنوان معادلهای چهار حرفی کاربرد دارند.
به انگلیسی
برای توصیف فیزیکی از واژه Crop-eared یا Ear-cut استفاده میشود، اما در کاربرد اصطلاحی و کنایی کلماتی نظیر Swindler یا Scammer به کار میروند.
به عربی
در زبان عربی کلاسیک برای معنای لغوی از واژههای «أصلم» و «أجدع» یا عبارت «مقطوع الأذن» استفاده میشود و برای اشاره به مفهوم کنایی آن کلماتی مانند «محتال» یا «مخادع» مناسب هستند.
نماد چیست
در تاریخ و ایران باستان، بریدن گوش نماد مجازات بدنی، رسوایی و نشانهگذاری بردگان فراری یا مجرمان بوده است تا در جامعه شناخته شوند. در فرهنگ جاهلیت عرب نیز شکافتن گوش حیوانات نماد وقف کردن آنها برای بتها بود که در آیه ۱۱۹ سوره نساء به آن اشاره شده است. امروزه در فرهنگ عامه نماد رندی و گرگباراندیده بودن است.
جمعبندی و توضیح کامل گوش بریده
واژه «گوش بریده» یک صفت مرکب وصفی در زبان فارسی است که در دو سطح معنایی کاملاً متمایز کاربرد دارد. در وجه نخست و لغوی، این کلمه به انسان یا حیوانی اشاره دارد که عضو گوش او به دلایلی نظیر مجازاتهای سنتی، جنگ یا نشانهگذاری قطع شده است. در متون کهن تاریخی و حتی در مصادیق قرآنی (مانند سنت جاهلی قطع گوش چارپایان)، این عمل نشانهای از تحقیر، رسوایی یا رسوم خرافی بوده است.
در وجه دوم که کاربرد عامیانه و کنایی امروزی آن است، این اصطلاح تغییر معنا داده و به افراد زیرک، دغلباز، کلاهبردار و کیسهبر اطلاق میشود. این استعاره احتمالاً از آنجا ریشه میگیرد که فرد کلاهبردار مانند مجرمانِ گوشبریدهٔ قدیمی، مسیرهای خلاف را طی کرده و به اصطلاح گرگباراندیده و رند شده است و میتواند دیگران را فریب دهد.